ตัวบท (text)

    ในงานวิจัยนี้ มี 2 นัยด้วยกัน นัยแรก ตัวบทตามความคิดของกลุ่มนักภาษาศาสตร์ระบบ-หน้าที่และนักวาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์แล้ว หมายถึง องค์ประกอบหนึ่งของเหตุการณ์ในสังคมที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับองค์ประกอบอื่น ๆ ของเหตุการณ์ รวมทั้งมุมมองของชีวิตในสังคมด้วย แฟร์เคลาฟ์ (Fairclough, 1997, 2003) กล่าวว่าตัวบทมีลักษณะหลากหลาย (heterogeneity) เป็นการผสมผสานกันระหว่างตัวบทหนึ่งกับตัวบทอื่นๆ ที่ได้มีการผลิตมาแล้วก่อนหน้านี้ ที่เรียกกันว่า สหบท (intertextuality) นัยนี้ตัวบทจึงมีความหมายเท่ากับสัมพันธสาร อีกนัยหนึ่งก็คือ ตัวบทหมายถึงข้อมูลภาษาที่ใช้ในการวิเคราะห์ไม่ว่าจะได้จากเอกสารงานเขียน จากการเล่าหรือการสนทนา หรือจากภาพเคลื่อนไหวก็ตาม การวิเคราะห์ข้อมูลภาษาที่ได้จากเรื่องเล่านิทานของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยโซ่งในงานวิจัยนี้ จึงเรียกว่า การวิเคราะห์ตัวบท

    สัมพันธสารและวาทกรรม (discourse)

    คำว่า “สัมพันธสาร” และ “วาทกรรม” ที่ใช้ในงานวิจัยนี้มีความหมาย 2 นัย คือ ความหมายในระดับแคบหรือในมิติของภาษา เป็นความหมายเชิงรูปธรรม หมายถึง รูปภาษา หรือตัวบทที่ขึ้นอยู่กับการใช้ในบริบทใด ๆ ในแง่ไวยากรณ์ หมายถึงรูปภาษาที่อยู่ในระดับเหนือกว่าประโยค และเป็นการเรียกตามแบบฉบับ เช่น ดัชนีปริจเฉท (discourse markers) ส่วนคำว่า “วาทกรรม” ใช้ในความหมายระดับกว้างเป็นมิติทางสังคม ความหมายเชิงนามธรรม หมายถึง กระบวนการของปฏิสัมพันธ์กันระหว่างบุคคล การกระทำของบุคคล และเครื่องมือที่ใช้สื่อสาร (Blommaert, 2005, Scollon, 2004) เพื่อแสดงบทบาทและให้สำนึกรู้ถึงความแตกต่างของการกระทำ อัตลักษณ์ของบุคคล รวมไปถึงการให้ความหมายของสิ่งต่าง ๆ ในโลก การสร้างประสบการณ์ และการเรียนรู้ระบบสัญลักษณ์รวมทั้งเรียนรู้บุคคลอื่น ๆ ด้วย (Gee, 1999) วาทกรรมจึงมีลักษณะเป็นชุดของความคิดที่แฝงเร้นด้วยอำนาจและอุดมการณ์ของสังคมผ่านช่วงเวลาหนึ่ง ๆ (Foucault, 1970, ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร, 2542) ในงานวิจัยนี้ หากเป็นมิติทางภาษาจะใช้คำว่า “สัมพันธสาร” ส่วนที่เป็นมิติทางสังคมจะใช้คำว่า “วาทกรรม” 

    การจัดการเอกสารและข้อมูลทางภาษา (Language Documentation)

    การจัดการเอกสารและข้อมูลทางภาษา เพื่อที่จะมุ่งเน้นเรื่องการบันทึกข้อมูลภาษาของชุมชนภาษาใดภาษาหนึ่ง และดำเนินการจัดการกับข้อมูลที่บันทึกเหล่านั้นให้รอบด้านและครอบคลุมมากที่สุดเท่าที่จะทำได้

    ไท

    คำที่ใช้เรียกกลุ่มชนที่พูดภาษาตระกูลไทที่อาศัยอยู่นอกประเทศไทย เช่น ไทดำ ไทขาว ในประเทศเวียดนาม เป็นต้น นักวิชาการบางกลุ่มเรียกไทยโซ่งว่า “ไทโซ่ง” ด้วยเหตุผลว่าเคยมีถิ่นฐานเดิมอยู่นอกประเทศไทยคือประเทศเวียดนาม

    ไทย

    กลุ่มชนที่พูดภาษาตระกูลไทที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย นักวิชาการบางกลุ่มเรียกกลุ่มชาติพันธุ์ที่พูดภาษาตระกูลไทและอาศัยอยู่ในประเทศไทยด้วยคำว่า “ไทย” นำหน้า เช่น ไทยโซ่ง  ไทยยวน

     

    ภาษาไทยโซ่ง

     

     

    ภาษาที่จัดอยู่ในกลุ่มภาษาไทตะวันตกเฉียงใต้ ภาษาไทยโซ่งเป็นภาษาที่พูดโดยชาวไทยโซ่งที่อพยพมาจากเมืองแถงหรือปัจจุบันคือเมืองเดียนเบียนฟู ซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกับจีนทางตอนใต้และตอนเหนือของประเทศเวียดนาม เมืองแถงเคยอยู่ใต้การปกครองของเมืองหลวงพระบาง ชาวไทยโซ่งอพยพเข้ามาอยู่ในประเทศไทยครั้งแรกใน ปี พ.ศ. 2322 ด้วยเหตุผลทางการเมือง ไทยโซ่งมีชื่อเรียกต่างๆกันว่า ลาวโซ่ง ลาวโซ่งดำ ไทยทรงดำ ผู้ไทยดำ ไทดำ ไทโซ่ง

    ภาษาไทยดำ

    ภาษาเดียวกันกับภาษาไทยโซ่งเพราะมาจากบรรพบุรุษภาษาเดียวกัน ภาษาไทดำมักจะใช้กับภาษาไทดำที่พูดนอกประเทศไทย เช่น ประเทศเวียดนาม ประเทศลาว เป็นต้น

    โปรแกรม Fieldworks Language Explorer (FLEx)

    โปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ใช้ในการเก็บข้อมูลระดับหน่วยคำ คำ วลี อนุพากย์ ประโยค จนถึงระดับเหนือกว่าประโยค (ตัวบท)

    ไวยากรณ์ระบบและหน้าที่ (Systemic Functional Linguistics)

    เป็นทฤษฏีไวยากรณ์ที่นำเสนอโดย Professor Michael Halliday เป็นทฤษฎีที่นำมาใช้ในการศึกษาสัมพันธ์สารวิเคราะห์ในโครงการวิจัยนี้ ทฤษฎีไวยากรณ์นี้ศึกษาภาษาในฐานะที่เป็นทรัพยากรหรือแหล่งข้อมูลในการสร้างความหมาย (language as resource for meaning making potential) โดยมองภาษาภายใต้บริบททางสถานการณ์สังคม (context of situation) ทฤษฎีไวยากรณ์นี้มองภาษามีบทบาทหน้าที่ที่เกิดขึ้นพร้อมกัน 3 บทบาทหน้าที่ คือบทบาทหน้าที่เชิงการสื่อความคิด (ideational metafunction) บทบาทหน้าที่เชิงปฏิสัมพันธ์ (interpersonal metafunction) และ บทบาทหน้าที่เชิงตัวบท (textual metafunction)

     

    ติดต่อเรา

     
    • ปัทมา พัฒน์พงษ์
    • สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย
    • มหาวิทยาลัยมหิดล
    • พุทธมณฑลสาย 4 ศาลายา จังหวัดนครปฐม 73170
    • Tel: 66 (0) 2800-2308 - 14

    โซเชียลเน็ตเวิร์ค

     
    • เฟสบุ๊ค

    งานวิจัยนี้จัดทำขึ้นเพื่อเผยแพร่ข้อมูล วัฒนธรรม ความเชื่อ ของไทยโซ่งหรือไทยทรงดำ ถ้าผิดพลาดประการใดขออภัยมา ณ ที่นี้ หรือ สามารถติดผ่านทางเว็บไซค์นี้เพื่ออัพเดทข้อมูลหรือแก้ไขข้อมูลให้ถูกต้อง โดยสามารถส่งอีเมล์มาที่ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.