โครงการวิจัยการจัดการข้อมูลตัวบทของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยโซ่งนี้ป็นโครงการที่ประยุกต์ใช้แนวทางบางส่วนของการจัดการเอกสารและข้อมูลภาษาเพื่อบันทึกข้อมูลด้านภาษาที่หลากหลาย ครอบคลุมทุกประเภทตัวบท มีความหลากหลายทางวิธภาษา ทั้งภาษาพูดและภาษาเขียน (ดู Himmelmann, 2006: 1-2) ดังนั้นข้อมูลที่บันทึกจึงมีความหลากหลาย เช่น นิทาน ตำนาน สุภาษิต คำพังเพย ปริศนาคำทาย เพลง เพลงกล่อมลูก เพลงขับ วรรณกรรมลายลักษณ์ซึ่งถ่ายทอดโดยตัวหนังสือ และบทสนทนา เป็นต้น

    กระบวนการในการจัดการเอกสารและข้อมูลภาษา ประกอบด้วยกระบวนการ ดังต่อไปนี้

    1. การบันทึก (recording)

    การบันทึกเป็นการบันทึกการบอกเล่า เรื่องเล่า นิทาน และข้อมูลภาษาลักษณะต่างๆ ของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยโซ่ง

    2. การถ่ายถอดเสียงเป็นสัทอักษร (transcribing)

    การถ่ายถอดเสียงเป็นสัทอักษรข้อมูลภาษาที่บันทึกได้เหล่านั้น ถ่ายถอดเสียงด้วยสัทอักษรสากล (International Phonetic Alphabet) เพื่อรักษารูปเขียนและเสียงตามระบบภาษาไทยโซ่ง

    3. การแปล (translation)

    การแปลเอกสารและข้อมูลทางภาษาที่ถ่ายถอดออกมานั้นเป็นภาษาที่ให้คนทั่วไปในสังคมได้รู้และเข้าใจได้ ในที่นี้คือภาษาไทย ทั้งนี้เพื่อให้เอกสารและข้อมูลภาษาเป็นประโยชน์ต่อบุคคลอื่น ทั้งชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์ ครูในท้องถิ่น และนักวิจัย

    4. การให้หมายเหตุคำอธิบายประกอบ (annotation)

    การให้หมายเหตุคำอธิบายประกอบ รวมถึงการให้ความหมายคำต่อคำ (glossing) การให้ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับลักษณะทางไวยากรณ์ และชุมชนภาษา (ethnography) การอ้างถึงอย่างครบถ้วน (cross-referencing) ระหว่างช่วงการบันทึก (session)

    5. การวิเคราะห์เอกสารและตัวบทภาษา (analysis)

    การวิเคราะห์เอกสารและตัวบทภาษาเป็นการวิเคราะห์เอกสารและข้อมูลภาษาเพื่อตอบโจทย์เกี่ยวกับเรื่องโครงสร้างและหน้าที่ของภาษากลุ่มชาติพันธุ์ โดยส่วนใหญ่แล้ว การวิเคราะห์ในระดับนี้ที่ผ่านมา ผลที่ได้มักจะเป็นพจนานุกรม หรือระบบไวยากรณ์ของภาษากลุ่มชาติพันธุ์นั้น แต่ในโครงการวิจัยนี้ จะเป็นการวิเคราะห์ในมิติที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น โดยจะเน้นที่มิติภาษาในแง่ของการวิเคราะห์สัมพันธสารเรื่องเล่าซึ่งจะใช้แนวทางตามไวยากรณ์ระบบและหน้าที่ (Systemic functional Linguistics)

    6. การทำเอกสารจดหมายเหตุเพื่อการสืบค้น (archiving)

    การทำเอกสารจดหมายเหตุเพื่อการสืบค้น การดำเนินการจัดทำนี้มีประโยชน์สำหรับชุมชนผู้พูดภาษากลุ่มชาติพันธุ์ นักวิจัยสาขาต่างๆ และผู้สนใจอื่นๆ ในอนาคต การดำเนินการนี้เกี่ยวข้องกับการเตรียมข้อมูล เพื่อให้ข้อมูลดังกล่าวมีประโยชน์ทั้งด้านการให้ความรู้ข้อมูลเนื้อหา และความชัดเจนมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ นอกจากนี้ยังเกี่ยวข้องกับการถอดรหัสด้วยวิธีการที่ดีที่สุดที่ซึ่งจะให้ผู้สนใจสามารถเข้าถึงข้อมูลได้อย่างยาวนานที่สุด และข้อมูลเหล่านั้นได้รับการเก็บรักษาอย่างปลอดภัย เอกสารข้อมูลด้านภาษาที่มีการรวบรวมอย่างเป็นระบบนี้อาจจัดเก็บในห้องสมุด แผนกจดหมายเหตุ (archive) สถานศึกษา และศูนย์การเรียนรู้ชุมชน ในที่นี้ อาจได้แก่ โรงเรียนของชุมชน

    7. การบันทึกเป็นระบบดิจิตอลที่จะทำให้เกิดการเผยแพร่ในวงกว้าง (dissemination)

    การเผยแพร่ในวงกว้างนี้เป็นการเผยแพร่ข้อมูลภาษาและวัฒนธรรมที่เป็นดิจิตอลตามช่องทางของเทคโนโลยีที่หลากหลาย เช่น ผ่านช่องทางเครือข่ายทางอินเทอร์เน็ต  World Wide Web หรือที่เป็นระบบเทคโนโลยีสารสนเทศอื่นๆ ดังนั้นไม่ว่าจะเป็นการบันทึกด้วยภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว เสียง หรือรูปตัวเขียนต่างๆ เมื่อบันทึกเป็นระบบดิจิตอลอาศัยโปรแกรมทางคอมพิวเตอร์แล้วก็จะสามารถเผยแพร่และเข้าถึงได้ง่ายและสะดวกรวดเร็วมากยิ่งขึ้นโดยผ่านช่องทางเทคโนโลยีสารสนเทศรูปแบบต่างๆ

    ผู้วิจัยได้เพิ่มเติมกระบวนการที่ 8 ในการสร้างความเข้มแข็งของโครงการการจัดการเอกสารและข้อมูลภาษาไทยโซ่งโดยการส่งเสริมการสร้างเครือข่ายเว็บไซด์ 

    8. การส่งเสริมการสร้างเครือข่ายเว็บไซด์กลุ่มชาติพันธุ์ไทยโซ่ง(enhancement)

    การส่งเสริมการสร้างเครือข่ายเว็บไซด์กลุ่มชาติพันธุ์ไทยโซ่งที่มีอยู่แล้วของกลุ่มชาติพันธุ์ ไทยโซ่งให้เชื่อมโยงกับโครงการวิจัยนี้ โดยมีจุดประสงค์เพื่อนำข้อมูลจากโครงการวิจัยนี้ไปเชื่อมโยง เผยแพร่ และถ่ายทอดออกไปให้กว้างขวางมากยิ่งขึ้น

    การดำเนินการด้านการจัดการเอกสารและข้อมูลภาษา รวมทั้งขั้นตอนการวิเคราะห์ข้อมูลทั้งหมดของโครงการวิจัยนี้ สามารถสรุปได้ตามภาพด้านล่าง ซึ่งแสดงถึงขั้นตอนการดำเนินการจัดการเอกสารข้อมูลภาษาไทยโซ่ง โดยดัดแปลงจากกระบวนการการจัดการเอกสารและข้อมูลภาษาของ Himmelmann (2006)เพื่อให้เหมาะสมและสอดคล้องกับบริบทสังคม วัฒนธรรมไทยโซ่งในภูมิภาคตะวันตกของประเทศไทยโดยเน้นพื้นที่ภาคสนามที่จังหวัดนครปฐม 

    ©ปัทมา พัฒน์พงษ์

           ภาพ: ขั้นตอนการดำเนินการจัดการเอกสารและข้อมูลภาษาไทยโซ่ง

    ภาพข้างต้น แสดงขั้นตอนการดำเนินการจัดการเอกสารและข้อมูลภาษาไทยโซ่ง โดยเริ่มจากทรัพยากรไทยโซ่ง ซึ่งประกอบด้วยข้อมูลภาษาและวัฒนธรรมที่มีผู้ศึกษาไว้ในเอกสารงานวิจัยที่รวบรวมไว้ตามแหล่งค้นคว้าต่างๆ  (Existing resources) ข้อมูลจากการเก็บข้อมูลภาคสนาม โดยผู้วิจัยและผู้ช่วยวิจัยเป็นผู้เก็บข้อมูลภาคสนาม (Data collection: Documenter Orientation) เจ้าของภาษาไทยโซ่งเป็นผู้ผลิตตัวบทภาษาไทยโซ่ง (Production: Community Orientation) โดยสมาชิกของชุมชนภาษาไทยโซ่ง ส่วนใหญ่เป็นปราชญ์ชาวบ้านและคนท้องถิ่นที่มีความรู้เกี่ยวกับภาษาและวัฒนธรรมไทยโซ่ง โดยเฉพาะความรู้เรื่องอักษรไทยโซ่ง เรื่องเล่า ตำนาน นิทาน ปราชญ์ชาวบ้านและคนท้องถิ่นเหล่านี้จะเป็นแหล่งผลิตข้อมูลทางภาษาและวัฒนธรรมชาติพันธุ์ไทยโซ่งได้เป็นอย่างดี การรวบรวมและการบันทึกข้อมูลภาษาของชาติพันธุ์ไทยโซ่งนี้จะเป็นทั้งการบันทึกเสียงและการบันทึกภาพเคลื่อนไหว การบันทึกเสียงคำบอกเล่าข้อมูลภาษาที่เป็นเรื่องเล่าตำนาน นิทาน สุภาษิต คำพังเพย ปริศนาคำทาย ฯลฯ และการบันทึกภาพเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นขณะเล่าเรื่อง รวมทั้งกิจกรรมต่างๆ ในชุมชนที่เกิดขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อมีกิจกรรมในชุมชน หรือพิธีกรรมต่างๆ ที่ข้อมูลภาษาเหล่านี้เป็นส่วนประกอบหนึ่งในกิจกรรมเหล่านั้น การเก็บข้อมูลในลักษณะเช่นนี้จะทำให้เห็นถึงบริบททางการใช้ข้อมูลภาษาเหล่านี้ได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น เพื่อนำไปสู่การทำความเข้าใจว่าข้อมูลภาษาเหล่านี้ทำหน้าที่และมีบทบาทอย่างไรต่อวิถีชีวิตและความเป็นไปภายในกลุ่มชาติพันธุ์

    นอกจากทรัพยากรภาษาไทยโซ่งที่ได้มาจากแหล่งต่างๆแล้ว กรอบการวิจัยยังรวมถึงการประยุกต์ใช้แนวคิดการจัดการเอกสารและข้อมูลภาษาซึ่งการทำงานประกอบไปด้วย 3 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1กระบวนการบันทึกเอกสารและข้อมูลภาษาไทยโซ่ง (Documenting processes) ซึ่งประกอบด้วย การบันทึก การถ่ายถอดเสียงเป็นสัทอักษร และการแปล ขั้นตอนที่ 2 กระบวนการวิเคราะห์ (Analysing processes) ซึ่งประกอบด้วยการให้หมายเหตุคำอธิบายประกอบ (annotation) และการวิเคราะห์เอกสารข้อมูลภาษาไทยโซ่ง (analysis) โดยอาศัยกรอบสัมพันธสารวิเคราะห์ (Discourse Analysis Exploration) ขั้นตอนที่ 3 กระบวนการเข้าถึงเอกสารและข้อมูลภาษาไทยโซ่งของบุคคลทั่วไป (Accessing processes) ซึ่งประกอบด้วย การจัดทำเอกสารจดหมายเหตุเพื่อการสืบค้น (archiving) การเผยแพร่ข้อมูลภาษาไทยโซ่งที่รวบรวมได้ในวงกว้างโดยผ่านช่องทางต่างๆ (dissemination) โดยอาศัยเทคโนโลยีที่หลากหลาย เช่น ผ่านระบบสารสนเทศ ผ่านทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ต World Wide Web ผ่านทางสิ่งพิมพ์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ เช่น แผ่นซีดี ดีวีดี ทั้งภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหว และเพิ่มเติมจากกรอบแนวคิดในการจัดการเอกสารและข้อมูลภาษา คือการส่งเสริม และเชื่อมโยงแหล่งความรู้ เช่น จัดทำเป็นเว็บไซต์กลุ่มชาติพันธุ์ (enhancement) ให้เข้าถึงได้ง่าย และมีการแบ่งปันองค์ความรู้ซึ่งกันและกันโดยไม่จำกัดพื้นที่และเวลาผ่านการสร้างเครือข่ายเว็บไซด์ไทยโซ่ง

    ติดต่อเรา

     
    • ปัทมา พัฒน์พงษ์
    • สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย
    • มหาวิทยาลัยมหิดล
    • พุทธมณฑลสาย 4 ศาลายา จังหวัดนครปฐม 73170
    • Tel: 66 (0) 2800-2308 - 14

    โซเชียลเน็ตเวิร์ค

     
    • เฟสบุ๊ค

    งานวิจัยนี้จัดทำขึ้นเพื่อเผยแพร่ข้อมูล วัฒนธรรม ความเชื่อ ของไทยโซ่งหรือไทยทรงดำ ถ้าผิดพลาดประการใดขออภัยมา ณ ที่นี้ หรือ สามารถติดผ่านทางเว็บไซค์นี้เพื่ออัพเดทข้อมูลหรือแก้ไขข้อมูลให้ถูกต้อง โดยสามารถส่งอีเมล์มาที่ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.