ข้อมูลประสมประสานเป็นข้อมูลที่ประสมกันมีทั้งที่ใช้และไม่ต้องใช้ภาษาเป็นสื่อ ได้แก่ ความเชื่อต่าง (เช่นการรักษาโรค การเกิดการตาย การพยากรณ์)  และประเพณีพิธีกรรม

    ข้อมูลเรื่องความเชื่อต่างๆ ได้จากการเก็บรวบรวมและบันทึกโดยนายสุธาวี  กลิ่นอุบล (2552) สำนวนที่เก็บรวบรวมข้อมูลนิทานมุขปาฐะที่หมู่บ้านท่าโล้ ตำบลยางหย่อง อำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี

    1. ความเชื่อ

    1.1.  การรักษาโรค

    ชาวไทยโซ่งมีวิธีการรักษาโรคบนพื้นฐานความเชื่อ ในขณะเดียวกันทุกวันนี้ก็ไปรับการรักษาจากแพทย์แผนปัจจุบันที่สถานีอนามัยหรือโรงพยาบาลด้วย หากเจ็บป่วยเล็ก ๆ น้อย ๆ ก็จะรักษาโดยใช้ยาสามัญประจำบ้าน แต่ส่วนหนึ่งยังใช้ยาสมุนไพรรักษาอาการเจ็บป่วย

    การปัดเป่า เป็นวิธีการรักษาอาการเจ็บป่วยเฉพาะจุด โดยหมอปัดเป่าจะอัญเชิญคาถามาทำการปัดเป่า ควบคู่ไปกับการใช้สมุนไพรบางชนิดตามอาการของโรค

    - เรื่องการรักษาโรคตาแดง

    “โอมขิงอยู่ป่าขิงซ่าน ขิงอยู่บ้านขิงแกง กูจีปัดตาแดงเห้ากวา ปัดตาฮาเห้าตก โอมตาเว็นตกเห้าตก เบาหกห่วงเห้าห่วง ห่วงไปน้ำลีลาย ห่วงไปทรายลีเลี้ยน โอมปะกูหยำ กวามกูเขิด โอมเขิด โอมสวาหะ โอมสวาหาย”

    นางมุ้ย  คุ้มครอง บ้านท่าโล้ เพชรบุรี

    - เรื่องการรักษาโรคต้อ (สำนวนที่ ๑)

    “ขิงอยู่ป่าขิงซ่าน ขิงอยู่บ้านขิงแกง กูจีปัดตาแดงเห้ากวา ปัดตาฮาเห้าตก โอมตาเว็นตกเห้าตก เบาหกห่วงเห้าห่วง ห่วงไปน้ำลีลาย ห่วงไปทรายลีเลี้ยน โอมปะกูหยำ กวามกูเขิด โอมเขิด โอมสวาหะ โอมสวาหาย”

    นางมุ้ย  คุ้มครอง บ้านท่าโล้ เพชรบุรี

    - เรื่องปัดยางแก้

    “โอมปู่ย่าขา ยาหม้อนึ่ง ไฟสุดก้นมาสอง ตานหอมของมาสู่ ปู่อยู่เฮือนแก้ยาง แก้ยางผีเห้ากวา แก้ยางฮาเห้าตก โอมตาเว็นตกเห้าตก เบาหกห่วงเห้าห่วง ห่วงไปน้ำลีลาย ห่วงไปทรายลีเลี้ยน ดอมปะกูหยำ โอมกวามกูเขิด โอมสวาหะ โอมสวาหาย”

    นางมุ้ย  คุ้มครอง บ้านท่าโล้ เพชรบุรี

    - เรื่องหลกขนโบ้ง (ขนบุ้ง)

    “โอมกูจีปัดด้วยขี้เตา โอมกูจีเป่าด้วยดิน โอมกูจีหลกขนโบ้งเห้ากวา โอมกูจีหลกขนฮาเห้าตก โอมตาเว็นตกเห้าตก เบาหกห่วงเห้าห่วง ห่วงไปน้ำลีลาย ห่วงไปทรายลีเลี้ยน โอมปะกูหยำ กวามกูเขิด โอมเขิด โอมสวาหะ โอมสวาหาย”

    นางมุ้ย  คุ้มครอง บ้านท่าโล้ เพชรบุรี

    - เรื่องเป่าผีตายโหง

    “โอมผีตายโหงตายฮา ซูเจาฟันหาหมะ เจาปะหากิน ฮาจีฟันเห้าซูหมะ ฮาจีปะเห้าซูกิน อย่าอยู่เฮ้า อย่าเฝ้าตอ อย่าอยู่กวงหนัง อย่าฝังกวงเนื้อ อย่าอยู่เฮื้อก้าก่องจำกิง (เสียงไก่ขัน) ตับโกนกินมะหลี บีโกนกินมะแจ๊บ ตับโกนกินมะมัน สันโกนกินบ่อิ่ม มีดกมก่ำกูจีถาง มีดกมบางกูจีฆ่า ป้ากูจีฟัน เอาะไปตามปลายก้อย ย้อยเอาะไปตามปลายตีน ปลายมือ เอาะไปตามฮูขี้ ลี่เอาะไปตามฮูแนว อย่าอยู่เฮ้า อย่าเฝ้าตอเล้ย ตอ อย่าอยู่กวงหนัง อย่าฝังกวงเนื้อ อย่าอยู่เฮื้อก้าก่องจำกิง (เสียงไก่ขัน) ตับโกนกินมะหลี บีโกนกินมะแจ๊บ ตับโกนกินมะมัน สันโกนกินบ่อิ่ม มีดกมก่ำกูจีถาง มีดกมบางกูจีฆ่า มีดอีฆ่า ป้าอีฟัน เอาะไปเน้อ อย่าอยู่เฮ้า อย่าเฝ้าตอ ว่าเจ้น ว่าซ้ำ ๆ เฮาก็เอาป้าสับ อย่าอยู่เฮ้าอย่าเฝ้าตอ อย่าอยู่กวงหนัง อย่าฝังกวงเนื้อ อย่าอยู่เฮื้อกล้าก่องจำกิง ตับโกนกินมะหลี บีโกนกินมะแจ๊บ ตับโกนกินมะมัน สันโกนกินมะอิ่ม อย่าอยู่กวงหนัง อย่าฝังกวงเนื้อ อย่าอยู่เฮื้อกล้าก่องจำกิง ว่าซ้ำ ๆ ตับโกนกินมะหลีเล้ย บีโกนกินมะแจ๊บ ตับโกนกินมะมัน สันโกนกินมะอิ่ม มีดกมก่ำกูจีถาง มีดกมบางกูจีฆ่า มีดอีฆ่า ป้าอีฟัน เอาะไปตามปลายก้อย ย้อยเอาะไปตามปลายตีนปลายมือ เอาะไปตามฮูขี้ ลี่เอาะไปตามฮูแน่ว สิบปีซูอย่าเต้า เก้าฟ้าซูอย่ามาเล้ย ซูเอาลุเล็กซูมาเตงฮ้อย ซูเอาลุน้อยซูมาปอสิบปอซาว อ้าสบซูมาตอ ยอกอซูมาต๋ง สิบปีซูอย่าเต้า เก้าฟ้าซูอย่ามาเน้อ เพี้ยงไป”

    นางมุ้ย  คุ้มครอง บ้านท่าโล้ เพชรบุรี

     

    - เรื่องจ้ำผีป่า

    “เอ้อ ซูเจาฟันหาหมะ เจาปะหากินกั๊ว ฮาจีฟันเห้าซูหมะ ฮาจีปะเห้าซูกิน อย่าอยู่เฮ้า อย่าเฝ้าตอเน้อ อย่าอยู่กวงหนัง อย่าฝังกวงเนื้อ อย่าอยู่เฮื้อกล้าก่องจำกิง มากินเข้าหลำหม้อหมี้ มากินเข้าจี๋ตันไฟ อ้าสบสูมาตอ ยอกอซูมาต๋ง สิบปีซูอย่าเต้า เก้าฟ้าซูอย่ามา มีดกมก่ำกูจีถาง มีดกมบางกูจีฆ่า ป้ากูอิฟัน เอาะไปเล้ย”

    นางมุ้ย  คุ้มครอง บ้านท่าโล้ เพชรบุรี

     

    1.2 การสูญเสียและได้คืน

    - เรื่องการบนบานศาลกล่าว

    ความเชื่อเกี่ยวกับการสูญเสียและการได้คืน ถ้าหากมีของสูญเสียเกิดขึ้น ชาวไทยโซ่งจะมีการบนบาลศาลกล่าวเจ้าพ่อให้ได้สิ่งของเหล่านั้นกลับคืนมา ดังความว่า

    “ถ้าเป็นความเชื่อ เกี่ยวกับ สมมติถ้าของเราหายอย่างเงี่ย เรามีการบนบานศาลกล่าว เราก็บอกเล่าเก้าสิบ คุณพ่อเจ้าบ้านเป็นหลัก ถ้าเราไม่ไปดูหมอน๊า ก็ใช้ธูป ธูปเก้าดอก ดอกไม้ ๆ ธูป เทียน นั่นแหละ บอกเล่าเก้าสิบเขา ไปที่ศาลก็ ดอกไม้ ธูป เทียน นี่แหละ ไปกราบ ๆ ก็เอ๋ย บอกเอ๋ยเขาเอ๋ยคุณพ่อ ของฉันหายน๊า ของไอ้นั่น ของไอ้นี่ฉันหาย ขอให้กลับไป แล้วก็ขอให้หาเจอะ อยู่ที่ไหน ๆ ก็ขอให้หาเจอะ แล้วก็ต้องขึ้น บนบานศาลกล่าว ถ้าหาเจอะแล้ว หาได้ หาอะไรแล้วก็จะบนพวงมาลัยจะบนอะไรกี่พวง กี่อะไรก็ว่าไป”

    นางเหี่ยง  ใฝ่ศิริ บ้านท่าโล้ เพชรบุรี

    1.3 การเกิด การตาย

    ความเชื่อเกี่ยวกับเด็กแรกเกิด เมื่อมีบุตรหลานคลอดออกมาใหม่ ๆ จะมีด้ายสายสิญจน์ผูกข้อมือเด็ก ดังความที่ว่า

    “ก็เชื่อแบบ เขาพูดว่าไงล่ะ สามวันเป็นอะไร เป็นเด็ก สามวันเป็นเด็ก เจ็ดวันอะไรเค้าเนี่ย เขาเรียกแบบนี้แหล่ะ สามวันจะต้องให้มีเชือกผูกข้อไม้ข้อมือของเด็ก เรียกขวัญของเด็ก ก็แสดงว่า เขามีเจ้าของแล้วผูกเรียกมิ่งสิ่งขวัญ เราก็พูดเรียกขวัญไปสิ ขวัญเน้ย ๆ ๆ มา ผูกมือซ้ายขวัญมา ผูกมือขวาขวัญอยู่น๊า ก็ออกชื่อ เค้าชื่ออะไรล่ะ ชื่อกิตติทัศน์ นามสกุล อย่างงั้น ๆ นั่น กิตติทัศน์ ใฝ่ศิริ ขวัญเน้ย ๆ มาน๊า ผูกมือซ้ายขวัญมา ผูกมือขวาขวัญอยู่นะครับ ก็ว่าเรื่อยไปให้อยู่เย็นเป็นสุข เลี้ยงง่ายเลี้ยงดาย”

    นางเหี่ยง  ใฝ่ศิริ บ้านท่าโล้ เพชรบุรี

     

    “เมื่อมีการตายขึ้น คนที่นับถือผี เดียวกันในหมู่บ้านจะหยุดทำงานทุกอย่าง เพื่อเป็นการไว้ทุกข์ และช่วยกันจัดการเกี่ยวกับ ประเพณีงานศพ  (เรียกว่า กำบ้าน กำเมือง) และจะเศร้าโศกจนกว่าจะนำศพไปเผาเสร็จแล้ว จึงทำงานตามปกติ ชาวไทยทรงดำ มีเอกลักษณ์ในการทำพิธีศพเป็นของตนเอง และยังปฏิบัติกันสืบมาจนปัจจุบันนี้ ซึ่งชาวไทยทรงดำเชื่อกันว่า แถน (ผีฟ้า) เป็นผู้ส่งมนุษย์ให้มาเกิด เมื่อตายไปจึงต้องทำพิธีส่งดวงวิญญาณ ให้ไปเมืองแถง หรือ เมืองฟ้า โดยมีการบอกทางให้วิญญาณของผู้ตายเดินทางกลับไปยังเมืองแถง (ซึ่งเป็นที่อยู่ดั่งเดิมของชาวไทยทรงดำ อยู่ตอนใต้ของจีนติดกับเวียดนาม)”

    นายแดง  เชื้อนิล บ้านท่าโล้ เพชรบุรี

     

    1.4 การพยากรณ์

    - เรื่องการพยากรณ์ฝน

    ถ้ากบและเขียดร้องแสดงว่าฝนจะตก

    ถ้านกแล่นแต (นกกระแต้วแว็ด) ร้องหรือบินผ่านหมูบ้านจะเกิดสิ่งไม่ดีเกิดอุปสรรค นำความเดือดร้อนมาให้

    นางมุ้ย  คุ้มครองบ้านท่าโล้ เพชรบุรี

    1.5 เกี่ยวกับธรรมชาติ

    - เรื่องท้องฟ้าเป็นสีแดง

    ถ้าท้องฟ้าเป็นสีแดง จะมีอุปสรรคเกิดขึ้นแก่บ้านเมือง

    นางมุ้ย  คุ้มครอง บ้านท่าโล้ เพชรบุรี

     

    ติดต่อเรา

     
    • ปัทมา พัฒน์พงษ์
    • สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย
    • มหาวิทยาลัยมหิดล
    • พุทธมณฑลสาย 4 ศาลายา จังหวัดนครปฐม 73170
    • Tel: 66 (0) 2800-2308 - 14

    โซเชียลเน็ตเวิร์ค

     
    • เฟสบุ๊ค

    งานวิจัยนี้จัดทำขึ้นเพื่อเผยแพร่ข้อมูล วัฒนธรรม ความเชื่อ ของไทยโซ่งหรือไทยทรงดำ ถ้าผิดพลาดประการใดขออภัยมา ณ ที่นี้ หรือ สามารถติดผ่านทางเว็บไซค์นี้เพื่ออัพเดทข้อมูลหรือแก้ไขข้อมูลให้ถูกต้อง โดยสามารถส่งอีเมล์มาที่ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.