สุภาษิตภาษาไทยโซ่งแปลและให้ความหมายโดยอาจารย์ปิยวรรณ สุขเกษม (2553)

     

    สุภาษิตภาษาไทยโซ่ง และคำแปล

    ความหมาย

    มี  น้ำ  จั๊ง  มี  เหมือง                มี  เมือง  จั๊ง  มี  ต้าว

    มีน้ำจึงมีเหมือง  (ทำนบ)         มีเมืองจึงมีเจ้า

    ทุกอย่างก่อนจะเกิดขึ้น  ย่อมมีที่มา

    ตั้ง  ฮิต  บ่อน  ใด               ถาม  คอง  บ่อน  หั่น

    ตั้งประเพณีที่ใด                ถามเรื่องประเพณีที่นั่น

    อยากรู้เรื่องใด  ต้องไปศึกษาเรื่องนั้นจากแหล่งที่มา

    ก๊น  มี  หลาย  ฮ่าน          ถ่าน  ไผ  เวียะ  มัน

    คนมีหลายแบบ               เรื่องใครงานมัน

    คนเราย่อมมีความแตกต่างกัน 

    จะให้เหมือนกันคงยาก

    อ่อน  แตง                แข็ง    เว้น

    อ่อน  แทง                แข็ง    เว้น

    สิ่งใดทำได้ก็จงทำไป 

    หากทำไม่ได้จริงก็ละเว้นไปเสียก่อน

    เข้า  เฮือ  ใด             ปาย  เฮือ  นั่น

    เข้าเรือใด                 พายเรือนั่น

    เข้าเมืองตาหลิ่ว  ให้หลิ่วตาตาม 

    จงทำตามคนส่วนใหญ่  จะไม่เกิดภัยกับ ตนเอง  และทำให้อยู่ในสังคมนั้นได้

    ตบ  มือ  หา  หลาย  นิ้ว     สิง  กิ้ว  หา  หลาย  ก๊น

    ปรบมือหาหลายนิ้ว           อยากสนุกสนานหาหลายคน

    การที่จะทำสิ่งใดให้สำเร็จ 

    ต้องมีความสามัคคีเป็นที่ตั้ง

    น้อย  ก๊น  ย่าน  เมือง  ตาย   หลาย  ก๊น  ย่าน  เมือง  ยะ

    น้อยคนกลัวเมืองเงียบเหงา  หลายคนกลัวเมืองอดอยาก

    คนเราชอบคิดไปก่อนล่วงหน้า 

    ทำให้เป็นทุกข์

    ต๊อบ  หอม  กัน                 จั๊ง  หมั่น

    ร่วมมือกัน                         จึงมั่นคง

    สามัคคี  คือ  พลัง

    กอ  เดียว  บ่  เป็น  ป่า         งา  เดียว  บ่  เป็น  ซุม

    ไม้กอเดียวไม่เป็นป่า           กิ่งเดียวไม่เป็นพุ่ม

    มนุษย์เราไม่สามารถอยู่คนเดียวได้ 

    ต้องรวมกันเป็นสังคม

    จ้อง  น้ำ  จั๋ง  ได้  กิน  ปา   จ้อง  นา  จั๋ง  ได้  กิน  ข้าว

    ขยันลงน้ำจึงได้กินปลา        ขยันลงนาจึงได้กินข้าว

    ความเพียรอยู่ที่ใด  ความสำเร็จอยู่ที่นั่น

    ไฟ  ไหม้  จอย  กัน  ดับ      เสิก  ซับ  จอย  กัน  ฆ่า

    หน้า  จู้  จอย  กัน  จา         นักหนา  จอย  กัน  ก้ำ

    ไฟไหม้ช่วยกันดับ                ศึกมาช่วยกันต่อสู้

    อยู่กับคนรักให้ช่างเจรจา       เรื่องหนักมาให้ช่วยกันทำ

    จะทำสิ่งใดควรให้เหมาะกับกาลเทศะและทำสิ่งที่ถูกต้อง

    ก๊น  อยู่  บ๋อน  ได            ข้าว  อยู่  บ๋อน  หั่น

    คนอยู่ที่ใด                           ข้าวอยู่ที่นั่น

    ข้าวเป็นสิ่งสำคัญสำหรับคนเรา 

    เมื่อมีคนต้องมีข้าว

    เอ็ด  ไฮ  ปี  ได้  ก วาย    ปี  ขาย  ลุ

    ทำไร่ปีหนึ่งซื้อควายได้  ปีต่อมาได้ลูกควายโดยไม่ต้องซื้อ

    หากขยันจะไม่รู้อด  ไม่มีหมด

    มีแต่จะเพิ่ม

    นอน  เจ้า  ตื่น  สาย                     ป๊า  โต  ตาย  ขอ

    นอนก็นอนไม่ดึกแต่ตื่นสาย      จะทำให้เป็นคนยากจน

    เกียจคร้านเป็นขอทาน  ขยันเป็นเศรษฐี

    ของ  กิน  ฮู้  เหม็ด          

    บ่  เอ็ด  จิ  เอา  ซึ  ได  มา

    ของกินย่อมมีวันรู้หมด

    ไม่ทำงานจะเอาของกินมาจากที่ใด

    ไม่ทำงาน จะไม่มีเงิน  กลายเป็น

    คนขาดแคลนอาหารการกิน

    แดด  บ่  โหน  โฝน  บ่  ย่าน     

    กิน  ข้าว  แล้ว  อย่า  อยู่  ดาย                                                     

    กิน  แลง  งาย   อย่า  อยู่  ล้า

    แดดแรงไม่บ่น  ฝนก็ไม่กลัว               

    กินข้าวแล้วอย่าอยู่เฉย

    เกิดเป็นคนต้องขยัน  ไม่ควรอยู่เฉย 

    หาสิ่งที่เป็นประโยชน์ทำ

    ยะ  ข้าว  ยะ  จุ  สี               มี  ข้าว  มี  จุ  เยือง

    ขาดข้าวจะขาดทุกสิ่ง          มีข้าวจะมีทุกอย่าง

    เมื่อมีข้าวเราจะมีทุกสิ่งที่อุดมสมบูรณ์

    ปุ๊  ก้วย  ไว้  เอา  หน่อ     จ้อง  ขอ  จะ  เป็น  เฮือน

    ปลูกกล้วยไว้ได้หน่อ       ขยันขอก็สร้างเรือนได้

    การทำสิ่งใดในวันนี้   ให้คิดถึงประโยชน์

    ในภายหน้า มีความขยันอยู่กับตัว 

    ไม่ต้องกลัวอดอยาก

    ขอด  ป๊ะ  บ่  ฮู้  เหม็ด      เวียะ  เอ็ด  บ่  ฮู้  ตุน

    คำพูดไม่รู้หมด                 งานมีให้ทำตลอด

    คนไม่เลือกงาน  จะมีงานทำตลอด

    มัว  เวียะ  สาน  ซ่า             อยู่  ล่า  สาน  แห

    หากงานยุ่งสานตะกร้า       อยู่เฉย ๆ สานแห

    คนเราควรหางานทำไม่ควรอยู่เฉย ๆ

    และทำได้ทุกเวลา

    แม่  ยิง  แม่  ย่าง          แม่  ก๊าง  กาย  ฮั่ว

    แม่  มัว  เฮือน  นั้น     แม่  ปัน  หม้อ  ข้าว

    ผู้หญิงที่เดินลอยชาย          

    เดินไปตามริมรั้วไปยุ่งอยู่กับบ้านอื่น  

    หญิงผู้นั้นคงไม่มีข้าวสารกรอกหม้อ

    ผู้หญิงที่ขยัน  ย่อมอยู่บ้านทำงานไม่เดินเที่ยวเตร่ไปบ้านผู้อื่น

    ผู้  ยิง  ใด  มี  หลัว  เต็ม  กอง   ได่  มี  ของ  เต็ม  กุ๋ม

    ผู้หญิงคนใดมีฟืนเป็นกอง        ย่อมมีของอื่นอีกมากมาย

    ดูความขยันของผู้หญิงให้ดูที่กองฟืน 

    หากกองฟืนใหญ่แสดงว่าหญิงนั้นขยัน

    เหล่า  โสบ  เป็น  แต่  เจื้อ      แป่ง  แม  มัน  มา

    ฮ้า  บ่  ดี  เป็น  แต่                เอม  โหยม  บ่อน

    คนปากจัดย่อมเป็นไปตามเชื้อสายเผ่าพันธุ์       

    ถ้าไม่ดีก็คงมาจากการสอนของแม่และครอบครัว

    คนเราดีชั่วเป็นไปตามเชื้อสายเผ่าพันธุ์และ

    การสั่งสอน

    หมา  จิ  ขบ  บ่  เห่า             ก๊น  จิ  เอา  บ่  วา

    หมาจะกัดไม่เห่า                 คนจะเอาเรื่องไม่พูดมาก

    คนจริงไม่พูดมาก

    ผู้  อยู่  ห ลัก                          บ่  ตอ  ผู้  อยู่  จำ

    คนอยู่ไกล                            ไม่เท่าผู้อยู่ใกล้

    คนใกล้ชิดจะสนิทกว่าคนอยู่ไกล

    ไก่  บ่  ขัน  บ่  ฮู้             จู้  บ่  สั่ง  บ่  มา

    ไก่ไม่ขันไม่รู้                  คนรักไม่สั่งไม่มา

    มีเหตุ  ย่อมมีผลตามมา

    ก๊น  เดียว  อย่า  ฮะ  อยู่                 

    ไป  มี  กู  อยู่  มี  ปึ้ง

    อย่าอยู่คนเดียวหรือไปไหนคนเดียว    

    จะไปจะอยู่ควรมีเพื่อน

    คนเดียวหัวหาย  สองคนเพื่อนตาย

    ตาบ  เหล็ก  หน้า  จาง      กวาง  แห  หน้า  จู้

    ทุบเหล็กให้เขาดู                  ทอดแหให้คนรักเห็น

    พวกทำงานเอาหน้า

    พิด  สอ  แปง              บ่  แดง  สอ  ย้อม

    ผิดก็ขอโทษ                ถ้าผ้าไม่แดงก็ขอย้อมใหม่

    รู้แพ้  รู้ชนะ  รู้อภัย  รู้คิดผิดถูก

    ตั้ง  เฮือน  ตอย  ใจ  ผู้  อยู่   สู  ผ้า  ตอย  ใจ  ผู้  เอา

    ตั้งเรือนตามใจผู้อยู่               จะให้ผ้าตามใจผู้เอา

    ผูกเรือนตามใจผู้อยู่  ผูกอู่ตามใจผู้นอน  อย่าบังคับขืนใจ

    เลือะ  หลาย       กาย  เสีย  จัว

    เลือกมาก           มักเสียโอกาสของชีวิต

    เลือกนักมักได้แร่

    การเลือกมากเกินไปทำให้เสียโอกาส

    ฝาด  ก็  อม               ขม  ก็  แก้ว

    ถึงฝาดก็ต้องอม        ถึงขมก็ต้องเคี้ยว

    ต้องรู้จักข่มใจตนเองและอดทน 

    น้ำขุ่นอยู่ใน  น้ำใสอยู่นอก

    บ๋าว  เลือะ  เมีย  บ๋าว  เฒ่า     

    สาว  เลือะ  เหน่า  สาว  ดาย

    หนุ่มเลือกมากจะกลายเป็นหนุ่มแก่      

    สาวใดเลือกมากมักไม่ได้แต่งงาน

    การเลือกมากเกินไป  บางครั้งก็ทำให้เสียโอกาสที่ดีของชีวิต

    เบิ่ง  เมีย  เบิ่ง  กอง  หลัว   เบิ่ง  ผัว  เบิ่ง  หน้า  เวียะ

    หากดูหญิงที่จะเป็นภรรยา        ให้ดูที่กองฟืน

    จะดูชายที่จะเป็นสามี              ให้ดูที่การทำงาน

    การเลือกคู่ครอง  ควรเลือกคนขยันทำมาหากินจะได้ไม่อดอยาก

    เลือะ  เมีย                    เบิ่ง  แม่  นาย

    จะเลือกภรรยา            ให้ดูแม่ของหญิงผู้นั้นด้วย

    ดูช้างให้ดูหาง  ดูนางให้ดูแม่ 

    จะดูให้แน่ดูถึงยาย

    ฮัก  เมีย  ฮัก  ลุ  เต้า           ฮัก  เหน่า  ฮัก  ลุง  ตา

    รักเมียต้องรักลูกเต้า            รักโคตรเง่าต้องรักลุงตา

    หากรักภรรยา  ต้องรักญาติข้างภรรยาด้วย

    มี  น้อง บ่  ได้  กิน  หัว           มี  ผัว  บ่  ได้  กวา  บ้าน

    มีน้องมักไม่ได้กินส่วนหัว     มีผัวไม่ได้ไปเที่ยว

    หญิงที่มีสามีแล้วจะไม่มีเวลาเที่ยวเตร่   

    ต้องเป็นแม่บ้านแม่เรือน

    ผัว  เอา  โกก                       เมีย  เอา  ปาย

    สามีเอาทางโคน                  ภรรยาเอาทางปลาย

    สามีภรรยาต้องช่วยเหลือซึ่งกันและกัน

    ผัว  เมีย  แมน  กัน                  ฟัน  ภู  เขา  ก็  ขาด

    ผัว  เมีย  บ่  แมน  กัน              ฟัน  เจื๊อ  ข้าว  ก็  บ่  ขาด

    สามีภรรยาหากปรองดองกัน                

    ภูเขาทั้งลูกยังฟันให้ขาดได้

    หากสามีภรรยาไม่ปรองดองกันแล้ว             

    แม้แต่ฟันต้นข้าวก็ไม่ขาด

    สามีภรรยาหากรักใคร่สามัคคีกันแล้ว 

    สิ่งที่ลำบากยากเข็ญก็ผ่านอุปสรรคไปได้ หากไม่รักใคร่สามัคคีกัน 

    เรื่องง่าย ๆ ก็ไม่สามารถที่จะทำได้

    ฮัก  ผัว  ฮัก  หน้า  ฮุ         ฮัก  ลุ  ฮัก  เข็ม  ไหม

    ฮัก  เมีย  ฮัก  ไฮ  นา         อย่า  จ้าน

    รักสามีต้องรักการทอผ้า    รักลูกยาต้องขยันเย็บปัก

    รักภรรยาต้องรักไร่นา        ขยันอย่าเกียจคร้าน

    หากภรรยาสามีรักกันและรักลูกต้องขยันอย่าเกียจคร้าน

    เอ๊าะ  โสบ  เจ้า                 เข้า  หู  เสา

    ออกจากปากของเรา         เข้าหูเขา

    หน้าต่างมีหู  ประตูมีช่อง 

    อย่าพูดมากความลับไม่มีในโลก

    เห็น  ผู้  เฒ่า  หัว  เฮาะ  อย่า  หัว  

    อัน  กวาม  ปัว  กวาม  ลาง  มัน  ฮู้

    เห็นคนแก่คนเฒ่าผมหงอกอย่าดูถูก                    

    เพราะเขามีประสบการณ์ชีวิตมามาก

    คนแก่ย่อมมีประสบการณ์ชีวิต

    เฒ่า  หลง  ขอด             เฮาะ  หลง  กว๊าม

    คนแก่หลงคำพูด           คนหัวหงอกหลงคารมไร้สาระ

    คนสูงอายุควรทำตนให้เหมาะสม

    เป็นที่เคารพแก่ลูกหลาน

    ไม่ใช่แก่แต่เพียงร่างกาย 

    ความคิดยังเป็นเด็กอยู่

    เมีย  มาน  ก๊อง  ให้  เอาะ

    เฒ่า  เฮาะ  ก๊อง  ให้  ฟื้น

    เมียท้องรอให้คลอดออกมา 

    คนแก่ชราอยากให้อายุยืนยาว

    ทุกสิ่งมีเกิด  ย่อมมีดับ  ฝืนสังขารไม่ได้

    อย่า  โถม  สะลาย             อย่า  กาย  ขี้  มุ

    อย่า  ถ่ม  น้ำลาย                 อย่า  สั่งขี้มูก

    ทำตนให้สุภาพ 

    อย่าแสดงกิริยาที่ไม่ดีต่อหน้าผู้อื่น

    ก๊น  ตาย  โป  โสบ             ก๊บ  ตาย  โป  ออ

    คนตายเพราะปาก             กบตายเพราะส่งเสียง

    ให้ระวังคำพูด  พูดดีเป็นศรีแก่ปาก

    ไก่  จัน  เปือ  ขน               ก๊น  จัน  เปือ  ส่วง  เสื้อ

    ไก่งามเพราะขน               คนงามเพราะเสื้อผ้า

    ไก่งามเพราะขน  คนงามเพราะแต่ง

    หม่น  จ๊าม                                  บ่  ตอ  ดำ  ฮ่อม

    การย้อมครามแม้จะคล้ายสีดำ       แต่สู้สีดำแท้ไม่ได้

    ของเทียมแม้จะคล้ายแต่สู้ของแท้ไม่ได้

    เด็ก  น้อย  ได้  เสื้อ  ใหม่  ใจ  โจ๊ม  

    ผู้  เฒ่า  ได้  กวาม  โขม  ใจ  ไห้

    เด็กน้อยได้เสื้อใหม่ดีใจหลาย        

    คนแก่ได้คำพูดที่ร้าย  หัวใจร้องไห้

    ให้นึกถึงจิตใจของคนในครอบครัว 

    เด็กและคนแก่ในบ้าน  ระวังวาจา

    อย่า  ลัก  กิน  เล็ม  มะ                   

    อย่า  ป๊ะ  ได้  กวาม  หลาย

    อย่าขโมยกินของหรือของใช้           

    อย่าพูดมากหลายความ

    อย่าทำอย่าพูดเรื่องที่ไร้สาระ

    อย่า  หยิบ  กวาม  ไป                อย่า  ไส  กวาม  มา

    อย่านำเรื่องที่ไม่ดีออกไป           อย่านำเรื่องร้ายเข้ามา

    ไฟในอย่านำออก  ไฟนอกอย่านำเข้า  

    ไม่เป็นคนพูดมากเรื่องมาก

    ก๊น  ดี                   ผี  กุ้ม

    คนดี                     ผีคุ้ม

    คนที่ดีย่อมได้รับความคุ้มครองให้พ้นภัยอันตราย

    กิน  กวัน  ฟ้า  ฮู้                    อิ่น  จู้  ฟ้า  เห็น

    กินควันฟ้ารู้                          ลักลอบสมสู่ฟ้าเห็น

    ความลับไม่มีในโลก  ไม่ควรทำสิ่งที่ไม่ดี

    อย่า  เหิง  เสา  ผม  ฮี        

    อย่า  เหิง  เสา  มี  ของ

    อย่าอิจฉาที่เห็นเขาผมยาว                

    อย่าอิจฉาที่เขามีข้าวมีของ

    จงพอใจในสิ่งที่ตนมีอยู่

    หม้อ  แต๊ะ                   ไป  สู่  ดิน

    หม้อแตก                     ไปสู่ดิน

    คนเราเกิดจากที่ใด  ย่อมกลับไปที่นั่น 

    คนไม่ควรลืมถิ่นเกิด

    กิน  ซัง  กิน  ให้  เหม็ด     เอ็ด  ซัง  เอ็ด  ให้  แล้ว

    กินควรกินให้หมด             ทำควรทำให้เสร็จ

    คนต้องมีความรับผิดชอบต่อสิ่งที่ทำ

    เอ็ด  เป็น  ได้  ขี่  ม้า     เอ็ด  บ่  เป็น  จูง  ม้า  ให้  เสา

    ทำงานเป็นได้ขี่ม้า        หากทำไม่เป็นก็เป็นแค่คนจูงม้า

    อยากมีความก้าวหน้า  ต้องฝึกฝนตนเอง

    ให้เก่ง  มิเช่นนั้น  คงต่ำต้อยตลอดไป

    ตก  หมู่  แฮ้ง  เป็น  แฮ้ง           ตก  หมู่  กา  เป็น  กา

    ตกไปอยู่กับฝูงแร้งก็เป็นแร้ง    ตกอยู่กับฝูงกาก็เป็นกา

    คบคนเช่นไร  ย่อมเป็นเช่นนั้น

    ผู้  จิ  เป็น            เป็น  แต่  อ้อน  แต่  เอ๊าะ

    คนจะเป็น           เป็นแต่อ้อนแต่ออก

    คนคิดเป็นไม่ต้องสอนมาก 

    ย่อมมีปฏิภาณไหวพริบในตนเอง

    กิน  ข้าว  บ่  ลืม  นา            กิน  ปา  บ่  ลืม  หนอง

    ห่ม  ฟ้า  ขำ  บ่  ลืม              ผู้  ปั้น  ก๊น  เข็ญ

    กินข้าวอย่าลืมนา                  กินปลาอย่าลืมหนอง

    เมื่อได้ดีมีสุข                          อย่าลืมผู้อุปถัมภ์ค้ำชู

    อย่าลืมตน  คนต้องมีความกตัญญญูรู้คุณ

    หงำ  ไป  หน้า  สาม  วา      หงำ  มา  หลัง  สาม  ศอก

    คิดไปข้างหน้าสามวา             คิดมาข้างหลังสามศอก

    ก่อนทำอะไรคิดให้รอบคอบ

    มี  ปุ๊  มี  เงาะ                       มี  เบาะ  มี  มะ

    มีการปลูกก็มีการงอก         มีดอกก็มีผล

    ปลูกพืชเช่นใด  ได้ผลเช่นนั้น  มีเหตุก็มีผล

    ฟ้า  เอ๊าะ                        ฟ้า  เสี่ยง

    เมื่อเห็นตะวัน                ฟ้าพลันสว่าง

    ฟ้าหลังฝน  คนที่ทุกข์ย่อมมีวันคลาย  ทุกข์สุขคู่กัน

    น้ำ  ขึ้น  ปา  กิน  มด         น้ำ  ลง  มด  กิน  ปา

    น้ำมาปลากินม                   น้ำลดมดกินปลา

    ทีใครทีมัน

    น้ำ  ขึ้น                         เฮือ  ฟู

    เมื่อน้ำขึ้น                     เรือก็ลอยเหนือน้ำ

    เมื่อบุญวาสนาชะตาขึ้น  ชีวิตจะรุ่งเรือง

    บ่  ตาย  บ่  ได่                     บ่  ไส้  บ่  มี

    ไม่ตายคงเป็นไปไม่ได้       ไม่เจ็บไข้   คงไม่มี

    การเจ็บการตายเป็นธรรมดาของโลก

    จ้าน  เวียะ  เจ้า                     เฝ้า  เวียะ  เสา

    งานของตนเองไม่ทำ          ไปเฝ้าช่วยงานผู้อื่น

    คนที่ไม่รับผิดชอบในหน้าที่ของตน 

    ชอบไปยุ่งหน้าที่คนอื่น

    ฮัก  กัน  ต๋อ  ป๊ะ                 บ่  มัก  กัน  ฟะ  กวาม

    รักกันไปมาหาสู่               ไม่รักกัน  ก็แค่ฝากความถึง

    การที่ดีต่อกัน  ย่อมเกิดความรักความผูกพัน   หากไม่รักชอบกัน                   

    ไม่นาน  คงห่างเหินเกินแก้ไข

    ดี  เนาะ                       เดาะ  กวง

    ดีแต่ข้างนอก              แต่ข้างในกลวง

    ข้างนอกสุกใส  ข้างในเป็นโพรง 

    คนไม่ดีจริง

    กิน  บ่  กู้                     สู้  บ่  ยืม

    กินไม่ควรกู้                 ถ้าจะให้ดีไม่ควรยืม

    ต้องรู้จักประมาณตน  ชีวิตพอเพียง

    ก๊น  เฮา  เปี่ยน  ฮัง  ก็  เปี่ยน  ได้  

    เปี่ยน  เลือด  ฮั่น  โต  บ่  ได้

    คนเราเปลี่ยนอะไรก็เปลี่ยนได้        

    เปลี่ยนสายเลือดในตัวไม่ได้

    ให้รักในสายเลือดของตนเอง 

    เลือดย่อมข้นกว่าน้ำ

    อ่าย  เอม  มี ได้  ก๊น  เดียว     ผัว  เมีย  มี  ได่  หลาย  ก๊น

    พ่อแม่แท้จริงมีได้คนเดียว     สามีภรรยามีได้หลายคน

      อย่าลืมบุญคุณพ่อแม่ที่มีต่อเรา

    เอ็ด  แนว  ขึ้น  ฟ้า                 เมือ  หา  ตะเวน

    ทำเหมือนได้ขึ้นไปบนฟ้า      ขึ้นไปหาถึงตะวัน

    คนที่คิดว่าตนเองสูงส่งเกินผู้อื่น

    ก๊น  อื่น  วา  เสา  ดี               เสา  บ่  ได่  เป็น  ปี้  น้อง  เฮา

    คนอื่นที่เราเห็นว่าเขาดี         เขาก็มิใช่พี่น้องของเรา

    ให้รักสามัคคีระหว่างพี่น้อง

    ผัว  ใจ  ดี  ลืม  อ่าย                            

    ผัว  ใจ  ฮ้าย  ต๋อ  หมอน  แขวน  กอ

    หากได้สามีดีแทบจะลืมพ่อ 

    หากได้สามีโหดร้ายแทบจะเอาหมอนมาปีนแขวนคอตาย

    การเลือกคู่ครองควรดูให้ดี

    จะได้ไม่ผิดหวัง

    ฮัก  กัน  หนั่ง  ถ้วย  แกง  แป๊ง  กัน  หนั่ง  ขอด  ป๊ะ

    รักกันที่ถ้วยแกง                   ชอบกันที่การพูด

    เสน่ห์ปลายจวัก    ทำให้คนรักอยากให้รักมากกว่าต้องพูดจาให้ไพเราะ

    แดด  จิ  ฝน  แดด  ฮ้าย                   

    หม่าย  แอ๋  หา  เฮือน  ด่า  ลุ

    แดดที่ออกในขณะฝนจะตกเป็นแดดที่ไม่ดี 

    คนที่เขาไปเยี่ยมบ้านชอบด่าลูก ให้เขาได้ยิน

    แสดงว่าคนนั้นนิสัยไม่ดี

    อย่าแสดงกิริยาไม่เหมาะ

    ไม่ควรเมื่อแขกมาเยือน

    ถาม  เมีย  ให้  ป๊อ  ม่าย                     บ่  เถียง

    หากทาบทามภรรยาให้พ่อม่าย          จะไม่เถียง

    ให้ของถูกใจ   ใครๆก็รีบรับ

    ลุ  เจ็บ  เจ้า  เสน        ลุ  เป็น  ปอ  แม  เจ้า  แก่

    ลูกเจ็บพ่อแม่รักษา    หากลูกโตมาเป็นพ่อแม่เราก็แก่แล้ว

    สังขารไม่เที่ยง

    ฮัก  ลุ                        เซือง  แก๋น  ตา

    รักลูก                        ดั่งแก้วตา

    ความรักยิ่งใหญ่คือความรักของพ่อแม่

    ที่มีต่อลูก

    ข้าว  ต้ม  บ่  ตาง  แลง       ข้าว  แกง  บ่  ต๋าง  งาย

    ลุ  เขย  บ่  เลี้ยง  บ่  ตา  แม่  นาย    จน  เฒ่า

    ข้าวต้มแทนข้าวเย็นไม่ได้ฉันใด 

    ลูกเขยก็ไม่เลี้ยงพ่อตา  แม่ยายจนแก่เฒ่าฉันนั้น

    ความผูกพันระหว่างลูกเขยกับพ่อตาแม่ยายนั้นไม่จีรังยั่งยืน เท่ากับลูกจริง

    เบาะ  ลุ  เบาะ  แต่  น้อย     

    เบาะ  ข้อย  แต่  เมือ  หิง  มา

    บอกลูกบอกตั้งแต่ลูกยังเด็ก      

    บอกตัวเรา    ควรบอกตั้งแต่เริ่มมา

    ไม้อ่อนดัดง่าย  ไม้แก่ดัดยาก 

    ควรอบรมสั่งสอนแต่เยาว์วัย

    โตมากไปไม่เชื่อฟังเหมือนเด็ก

    มะ  เอือด  กับ  แก๋น  ตา          น้อง  อา  กับ  ปี  ใป้

    พริกกับดวงตา                         น้องสามีกับพี่สะใภ้

    พริกกับดวงตา  ไม่ถูกกันฉันใดน้องสามีกับพี่สะใภ้ก็ฉันนั้น

    กวัน  ไฟ  กับ  น้ำ  ตา               แม  ยา  กับ  ลุ  ใป้

    ควันไฟกับน้ำตา                         แม่สามีกับลูกสะใภ้

    ควันไฟทำให้น้ำตาไหลได้  แม่สามีก็ทำให้ลูกสะใภ้น้ำตาไหลออกได้เช่นกัน

    ปี  น้อง  มา  อย่า  ด่า  หมา     ลุง  ตา  มา  อย่า  ด่า  เป็ด

    พี่น้องมาอย่าด่าหมา                 ลุงตามาอย่าด่าเป็ด

    อย่าด่าประชดผู้อื่น  ให้รักษามารยาทเมื่อแขกมาเยือน

    หลาน  ย่า  ไห้  วี้  ว๊าย         เสี๋ย  หลาน  นาย  กวา  บ้าน

    เห็นลูกหลานข้างฝ่ายสามีร้องไห้    ก็พาไปเล่นเสีย

    อย่านิ่งเฉยดูดาย  เมื่อไปบ้านสามีรู้จักเอาอกเอาใจญาติของเขา

    น้อง  ปี  ฮัก  กัน  ซัง  โดย  ถู                         

    ปี  แก๋ง  น้อง  เป็น  ถู  โดย  สอง

    ญาติพี่น้องรักกันเหมือนคู่ตะเกียบ                

    พี่น้องยิ่งรักกันเป็นสองเท่าทวีคูณจะขาดจากกันไปไม่ได้

    ความรักระหว่างพี่น้อง  เป็นความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกว่าคนทั่วไป

    ฟัง  กวาม  เมีย                  เสีย  แม  กิ๊ง  เต๊ง  น้อง

    ฟังความภรรยาข้างเดี       จะเสียทั้งแม่และพี่น้อง

    อย่าหูเบา  ฟังความข้างเดียว

    โส้ม  อย่า  ต๊าน                   หวาน  อย่า  เว้า

    ถึงเปรี้ยวก็อย่าว่า                 หวานก็อย่าพูด

    เรื่องจะร้ายหรือจะดีก็ไม่ควรเอาไปพูดนอกบ้าน

    แอบ  หลาย  ฮู้            สู้  หลาย  เคย

    เรียนมากจะยิ่งรู้    รู้มากยิ่งมีประสบการณ์และปัญญา

    มีวิชาเหมือนมีทรัพย์  เรียนมากรู้มาก

    สิบ  ฮู้                    บ่  ตอ  เลิ้ง  เค๊ย

    สิบผู้รู้                   ไม่เท่าหนึ่งผู้ทำ

    สิบปากว่าไม่เท่าหนึ่งผู้ทำ

    ฮู้  เป็น  ง่าย                    บ่  ฮู้  เป็น  ยะ

    มีความรู้ทำสิ่งใดก็ง่าย    ไม่มีความรู้ทำอะไรก็ยากไปหมด

    คนมีความรู้ย่อมสามารถทำสิ่งต่าง ๆ ได้มากกว่าคนไม่มีความรู้

    อยู่  ให้  เป็น บ่อน     นอน  ให้  เป็น  ที่

    อยู่ให้เป็นที่                นอนให้เป็นทาง

    ไม่ควรเร่ร่อนไร้จุดหมายควรหาหลักแหล่งพักพิง

    อย่า  ปาย  ไป  ปาย  มา    ป๊า  ลำ  มอ  ตาย  จ้า
    สาม  มื้อ  ย้าย  เฮือน         สาม  เบือน  ย้าย  บ้าน  บ่  เป็น

    อย่าเที่ยวเตร่ไปเตร่มา       จะพาให้ตัวเองลำบาก

    สามวันย้ายบ้านเรือน        สามเดือนย้ายหมู่บ้านคงยาก

    ให้ขยันทำมาหากินอย่ามัวเที่ยวเตร่ไป

    วัน ๆ  การสร้างเนื้อสร้างตัวต้องใช้เวลานาน

    เลี้ยง  ผู้  อิ่ม  เลี้ยง  ยะ               เลี้ยง  ผู้  ยะ  เลี้ยง  ง่าย

    เลี้ยงคนที่กินอิ่มแล้วเลี้ยงยาก    เลี้ยงคนอดอยากเลี้ยงง่าย

    การให้กับคนมั่งมีนั้น   ลำบากใจมากกว่าการให้คนยากจน

    มัว  ไฮ  เมีย  อยู่  ป๊า               มัว  นา  กวาย  เอ๊าะ  ลุ

    ยุ่งอยู่กับไร่จนเมียท้อง           ยุ่งกับนาจนควายออกลูก

    ยุ่งอยู่กับการทำงานจนไม่มีเวลาดูแลครอบครัว

    เงิน  น้อย  ซื้อ  กวาย  เงิน  หลาย  ซื้อ  ม้า    

    เงิน  อยู่  หล้า  ซื้อ  โอ๋ง

    เงินน้อยซื้อควาย  เงินมากมายซื้อม้า              

    เงินอยู่เฉยให้ซื้อปืน

    ต้องรู้จักใช้เงินให้เหมาะสม

    มัก  แมน                  แกว๋น  กวาม

    รักกันย่อมเห็นดีเห็นงามไปตามกัน

    คนเราหากรักกันแล้ว  ย่อมเห็นว่าคนที่รักดีและถูกต้องเสมอ

    เบือน  เหล  ดาว  สาว  เหล  บ๋าว      

    ขวง  เหล  ไป  ไฟ  เหล  ขึ้น

    เดือนแลดาว  สาวแลหนุ่ม           

    เมื่อกี่ทอผ้าแลไปไฟจึงเปิดขึ้นมา

    ถึงเทศกาลของหนุ่มสาว  ช่วงตรุษสงกรานต์  เปิดโอกาสให้ชายหนุ่มมาเที่ยวบ้าน  หญิงสาวเมื่อสาวลงข่วง  (ทอผ้า)

    ผู้  ดี  ฮะ  ใจ  จ้าย            ผู้  ฮ้าย  ฮะ  ใจ  เป็น

    คนดีย่อมใจกว้าง             คนชั่วมักใจแคบ

    คนดีย่อมมีจิตใจกว้างขวางมีเมตตา 

    คนชั่วมักมีจิตใจคับแคบเห็นแก่ตัว


    คำศัพท์

    อาจารย์ปิยวรรณแปลความหมายเป็นภาษาไทย เพื่อให้เกิดความเข้าใจในภาษาของไทยโซ่งยิ่งขึ้น

    ลำดับที่ คำภาษาไทยโซ่ง ความหมายในภาษาไทย
    1 จั๊ง จึง
    2 ต้าว ต้าว ผู้สืบสกุลจากเจ้าผู้ครองเมือง
    3 ฮิต, คอง ประเพณี
    4 บ่อน ที่
    5 หั่น นั่น
    6 เหียะ ก็ว่า
    7 ก๊น คน
    8 ฮ่าน แบบ
    9 แต๊ง แทง
    10 เฮือ เรือ
    11 ปาย พาย
    12 สิง กิ้ว สนุกสนาน
    13 หย่าน, ย่าน กลัว
    14 โสบ ปาก
    15 แป้ แพ้
    16 ต๊อบ รวม ,ร่วม
    17 ซุม ป่า,หมู่,พุ่ม
    18 จ้อง ขยัน
    19 จอยกัน ช่วยเหลือ
    20 หน้าจู๊ ต่อหน้าคนรัก
    21 ไฮ ไร่
    22 กวาย ควาย
    23 ล่า อยู่เฉยๆ อยู่เปล่าๆ
    24 เจ้า เช้า
    25 ฮู้ รู้
    26 เหม็ด หมด
    27 กินแลง กินข้าวตอนเย็น
    28 กินงาย กินข้าวตอนเช้า
    29 ป๊า พา
    30 ยำ เหยียบ
    31 กำ ค่ำ
    32 ยะ อยาก
    33 เยือง อย่าง
    34 ปุ๊ ปลูก
    35 มัว ยุ่ง
    36 อยู่ป๊า ตั้งท้อง
    37 โอ๋ง ปืน
    38 ซ่า (กะซ่า) ตะกร้าใช้ล้างปลา
    39 หลัว ฟืน
    40 ก๋าย ผ่าน
    41 ฮั้ว รั้ว
    42 เบือน เดือน,พระจันทร์
    43 เหล มอง
    44 ขวง ทอผ้า
    45 แกว๋น สนิทสนม
    46 กวาม คำพูด
    47 ใจจ้าย ใจกว้าง, ใจใหญ่
    48 เจื้อ เชื้อสาย
    49 ขบ กัด
    50 หลัก ไกล,ฉลาด
    51 อยู่จำ อยู่ใกล้
    52 กู สรรพนามแทนตัวผู้พูด, เพื่อน
    53 บึ้ง พวก
    54 ตาบ ตี
    55 สอแปง ขอโทษ
    56 เลือะหลาย เลือกมาก
    57 จัว ชีวิต , ชาติหนึ่ง
    58 แก้ว เคี้ยว
    59 หอมของ เก็บของ
    60 บ๋าว ชายหนุ่ม
    61 เบิ่ง ดู
    62 เหน่า โคตร,ต้นตระกูล
    63 กวา เที่ยว
    64 โก๊ก โคน
    65 ฮุ หูก ,กี่ทอผ้า
    66 จ้าน เกียจคร้าน
    67 อ่าย พ่อ
    68 ต๋อ เรียง
    69 กำป๊ะ คำพูด
    70 แอ๋หา มาหา
    71 ป๋อหม่าย พ่อม่าย
    72 จ้าง ช้าง
    73 เหยอ ใหญ่
    74 หลอน เหลน
    75 จ๊าน นอกชาน
    76 เซือง ดัง
    77 แก๋นตา ดวงตา
    78 เบาะ บอก
    79 ปอตา พ่อตา
    80 แม่นาย แม่ยาย
    81 ปีจ้าย พี่ชาย
    82 มะเอือด พริก
    83 ก๊นเนาะ คนนอก
    84 เปิม ก้อน
    85 ป๊ะหลาย พูดมาก
    86 เกอ อย่าง, ดัง
    87 ฮี ยาว
    88 เซา เขา
    89 เต้งกืน กลางคืน
    90 เหาะ คนแก่, คุณทวด
    91 มาน ท้อง
    92 ก๊อง คอย
    93 เปือ เพราะ
    94 กวัน ควัน
    95 เหิง นาน, อิจฉา
    96 ขำ ถือ
    97 หงำ คิด
    98 เงาะ งอก
    99 ฟ้าเอาะ สว่าง  (พระอาทิตย์ออก)
    100 เจ้อ คราว
    101 สาง หาย
    102 ฟะกวาม ฝากความ
    103 สาด เสื่อ

     

    แหล่งข้อมูลสุภาษิตไทยโซ่ง

     

    นายสุรีย์                ทองคงหาญ          อดีตนายกสมาคมไทดำ  (ประเทศไทย)  
    นายบรรจง ชัชวาลชัยทรัพย์   อดีตกรรมการสมาคมไทดำ  (ประเทศไทย)
    นายชวลิต  อารยุติธรรม       เลขานุการสมาคมไทยดำ(ประเทศไทย)
    ศาสนาจารย์อรัญ ยูแบงค์   มิชชันนารีที่บ้านไผ่หูช้างในอดีต ปัจจุบันอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่
    นายพรม   ทองคงหาญ          ปราชญ์ชาวบ้าน
    นางบิง   ทองคงหาญ          ปราชญ์ชาวบ้าน
    นายวิวัฒน์         ระวังผิด      ปราชญ์ชาวบ้าน


    สุภาษิตภาษาไทยโซ่ง

    สุภาษิตภาษาไทยโซ่งแปลและให้ความหมายโดยนายสวิง  ลอยเจิ่ง (2552)  เก็บข้อมูลสุภาษิตที่หมู่บ้านท่าโล้ ตำบลยางหย่อง อำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี โดยนายสุธาวี กลิ่นอุบล

    สุภาษิตภาษาไทยโซ่ง และคำแปล

    ความหมาย

    หมวดแผ่นดินไต

    สี่โต่งกว้างแถงลอถานเติก

    สี่ทุ่งกว้างแถงลอถานเติก

    ตำนานไทดำเริ่มจากมีสี่เมืองกว้างคือเมืองแถง เมืองลอ เมืองถาน เมืองเติก

    เต้าย์เลียบล้องมีบ่อหนองจืน

    ด้านใต้รอบที่ต่ำมีหนองน้ำมีบ่อตะกั่ว

    เมืองแถงอุดมสมบูรณ์ทั้งด้านใต้ ด้านเหนือเต็มไปด้วยทรัพย์ในดิน เช่น ตะกั่ว

    เมืองลอกว้างปิดปองปัวเมืองหลวงมีหมืนเยียแสนเข้าเมืองลอกว้างมีขุนเขาโอล้อม เมืองใหญ่มีสิ่งของหลายหมื่นอย่างข้าวเป็นแสน

    เมืองลอมีบริเวณกว้างขวาง เมืองหลวงมีทั้งข้าวปลาอาหารสมบูรณ์ เต็มไปด้วยเจ้าฟ้าข้าแผ่นดิน

    เมืองเติกมีเบาะปัวเมืองปัวมีเบาะด้าย

    เมืองเติกมีดอกบัว เมืองปัวมีดอกฝ้าย

    เมืองเติกและเมืองปัวอุดมสมบูรณ์ด้านดอกบัวและดอกฝ้าย

    เมืองสางมีด่านงาฝาล้อมด้ายเบ่าญ้อมหากเป็นนิน

    เมืองสางล้อมรอบไปด้วยภูเขาแหลมอยู่ทุกด้าน ฝ้ายไม่ต้องย้อมก็เป็นสีนิน

    เมืองที่อยู่ดีกินดีปลอดภัย ทำอะไรก็สะดวกสบาย

    หมวดแต่งบ้านดาเมือง

    (อวดโฉมบ้านเมือง แต่งบ้านเมืองให้น่าอยู่)

    มีน้ำจั่งมีเหลืองมีเมืองจั่งมีต้าว

    มีน้ำจึงมีเหมืองน้ำ มีเมืองจึงมีผู้ปกครองบ้านเมือง

    เหมืองกั้นน้ำให้อยู่ เจ้าเมืองปกครองบ้านเมืองให้สงบสุข

    ย้าวสองเขือยเบ่าดี

    บ้านมีลูกเขยอาศัยอยู่สองคนไม่ดี

    สิ่งใดควรที่จะมีสิ่งเดียวหากมีสองอยู่ในที่เดียวกันจะทำให้เกิดปัญหา

    มีดสองโคม ก๊นสองเจ้าเบ่าดี

    มีดสองคม คนสองนายไม่ดี

    หมาสองรางไม่ดีไม่ซื่อสัตย์

    ญาข้อนเซื้องเดาว์ ญาเหี่ยงเซื้องเดาว์

    อย่าเข้าข้างใด อย่าไม่เที่ยงด้านใด

    ให้มีความยุติธรรม

    เฮือนมีฮ้าน บ้านมีคอง

    บ้านมีชั้นวางของ และบ้านก็มีประเพณีเป็นข้อปฏิบัติ

    บ้านก็มีระเบียบในการจัดวาง บ้านเมืองก็ต้องมีข้อกฎหมาย

    ลวงเย็ดกินเยื้อน

    กนอยู่บ่อนเดาว์เข้าน้ำอยู่บ่อนหั้น

    คนอยู่ที่ไหน ข้าวน้ำอยู่ที่นั่น

    คนอยู่ที่ไหนความอุดมสมบูรณ์อยู่ที่นั่น

    ส้ากินเข้าหน้าไฮ่ ไตกินงายหน้าฝาย

    ส้ากินเข้าหน้าไฮ่ ไต๊กินข้าวเช้าหน้าฝาย

    ชนเผ่าส้าหรือเผ่าขมุ มีความเป็นอยู่ค่อนข้างลำบาก ต่างกับคนไตที่มีความเป็นอยู่อย่าอุดมสมบูรณ์กว่า (ฉลาดกว่า)

    ส้ามัวไฮ่ ไตมัวนา

    ส้าเอาใจใส่ไร่ ไต๊เอาใจใส่นา

    ต่างคนต่างเผ่าพันธุ์ ต้องต่อสู้กับวิถีชีวิตที่ตนเองผูกพันอยู่ตามความถนัด

    เย็ดไฮ่โบ่มจา เย็ดนาโบ่มก้า

    ทำไร่หมักกล้าต้นชา ทำนาบ่มต้นกล้า

    เตรียมสิ่งของให้สัมพันธ์กับอาชีพจึงจะดี

    เบือนสิบน่ำไฮ่เข้าเบือนเก้าน่ำไฮ่ลี

    เดือนสิบเตรียมปลูกข้าวไร่ เดือนเก้าขุดหลุมปลูกข้าวโพด

    เดือนเก้าปลุกข้าวโพด เดือนสิบปลูกข้าว (ไร่)

    ซิบ่าวสอนสาว (บอกหนุ่มสอนสาว)

     

    ผู้ญิงโตกหาย ผู้จายตกขว้ำ

    ผู้หญิงตกหงาย ผู้ชายตกคว่ำ

    หญิงข้าวสุกผู้ชายข้าวสาร

    ผู้จายเอาะมื้อกีกดีผู้ญิงเอามื้อโดยดี

    ผู้ชายเกิดวันคี่ดี ผู้หญิงเกิดวันคู่ดี

    ชายเกิดวันขึ้นแรมเลขคี่ดี ผู้หญิงเลขคู่ดี

    สามเบือนฮุ้นั่งโหมก โหกเบือนฮู้นั่งหมั้น

    สามเดือนรู้นั่งนิ่งเฉย หกเดือนนั่งได้อย่างมั่นคง

    เด็กสามเดือนรู้จักนั่งได้ด้วยตนเองเริ่มเรียนรู้ต่อมาพัฒนาได้เรื่อย

    เอาะหัวดำญังแวน เอาะหัวแดงแวนฮ้าย

    ออกหัวดำค่อยยังชั่ว ออกหัวแดงไม่ดีเลย

    ผิดแปลกจากเหล่ากอไม่ดี

    จายสิบสามฮู้จิปู่ญิงสิบสี่ฮู้แข้วเส่าย์จี่สอนสาว

    ชายอายุสิบสามรู้เรื่องเพาะปลุก หญิงอายุสิบสี่รู้จักรักสวยงาม

    ชายหญิงถึงวัยก็จะเรียนรู้เรื่องทำกินและเรื่องความรักกันแล้ว

    หน้าผัวหัวเมีย

    ฮักเมียฮักลูกเต้า ฮักเหน้าฮักลุงตา

    รักเมียรักลูกเต้า รักเมียรักพี่ชายของเมีย

    ครอบครัวจะราบรื่นเมื่อผัวเคารพรักญาติผู้ใหญ่ทางฝ่ายหญิง

    มีน้องเบ่าได้กินหัว มีผัวเบ่าได้กวาบ้าน

    มีน้องไม่ได้กินหัว มีผัวไม่ได้ไปเที่ยวในหมู่บ้าน

    มีน้องต้องเสียสละให้น้อง มีผัวต้องเอาใจใส่งานบ้าน

    ผัวเอาโกก เมียเอาปาย

    ผัวเอาโคนเมียเอาปลาย

    ผัวทำงานหนักเพื่อให้เมียสบายแต่ต้องช่วยกัน

    ฮักกันเต้าโผมแดง แปงกันเต้าโผมด่อน

    รักกันตั้งแต่ผมแดง รักกันจนก้อนผมขาว

    รักกันอย่างแท้จริงตั้งเป็นเด็กจนแก่เฒ่า

    ผัวเย็ดเมียเยื้อน ผัวผัวปุกแตง เมียปุกเต้า

    ผัวทำเมียดัดแปลง ผัวปลูกแตงเมียปลูกน้ำเต้า

    ผัวหามาให้เมียจัดการทำต่อ งานการช่วยคนละไม้คนละมือ ทำให้ครอบครัวราบรื่น

    โกงฟุนพ่อแม่

    มีโกกจังมีลางมีกางจั่งมีญอด

    มีโคนจึงมีลางมีกลางจึงมียอด

    ถ้าไม่มีสิ่งเปรียบเทียบก็ไม่รู้สิ่งไหนดีกว่ากัน

    ไม้มีโกก โนกมีหัว

    ไม้มีโคน นกมีหัว

    คนมีเทือกเถาเหล่ากอ

    มีป่อจั่งมีลูก

    มีพ่อจึงมีลูก

    ทุกอย่างมีที่มา

    แม่เบ่งมาปาหัวเอาะเอาะเบ่าได้ปาตาย

    แม่เบ่งมาพาหัวออก ออกไม่ได้พาแม่ตาย

    พรรณนาพระคุณแม่มีค่ายิ่ง

    เอ็มปาเอาะ ป่อปาเลี้ยง

    แม่พาออก พ่อพาเลี้ยง

    พ่อและแม่ต่างมีพระคุณ

    หน้าเวียกลูกเต้า

    ปูกกล้วยไว้เอาหน่อ

    ปลูกกล้วยไว้เอาหน่อ

    เลี้ยงลูกไว้สืบวงศ์สกุล

    ญาหมางฟ้า ญาด่าดิน ญาขี่นเจาย์ป่อแม่

    อย่าแช่งฟ้าอย่าด่าดินอย่าทำให้พ่อแม่ข่มขืนใจ

    เคารพสิ่งแวดล้อมและต้องเคารพเชื่อฟังพ่อแม่ อดทนและอย่าล่วงเกินต่อท่าน

    ป่อแม่เจ็บเจาเสนป่อแม่เป็นเจาแต้ง

    พ่อแม่เจ็บหาสาเหตุ พ่อแม่เจ็บต้องพยาบาล

    ดูแลพ่อแม่ยามเจ็บไข้ด้วยการอ้อนวอนผีเรือนและพยาบาล

    ป่อมีเนื้อเจาปังป่อมีสังเจ้าได้

    พ่อมีเนื้อก็เป็นของเจ้า พ่อมีอะไรเจ้าได้

    ของพ่อแม่ทั้งทรัพย์และความรู้พ่อแม่มอบให้ลูกไม่หวง

    อุ้มเข้าโลง โปงเข้าแฮ่ว

    อุ้มเข้าโลง ยกเข้าป่าช้า

    พ่อแม่หวังให้ลูกจัดงานศพให้

    โวงปีสายน้อง (วงพี่สายน้อง วงวานว่านเครือ)

    ปี่ฮู้สอง น้องฮู้หนึ่ง

    พี่รู้สอง น้องรู้หนึ่ง

    ผู้เกิดก่อนต้องรู้มากกว่าจงเชื่อฟัง

    ผัวเมียเซืองข้างส้อง ปี่น้องเซืองหน่วยเหนียง

    ผัวเมียเหมือนของคู่ พี่น้องเหมือนหน่อยเดียวกัน

    ผัวเมียแยกกันได้ พี่น้องตัดกันอย่างไรก็ยังเป็นพี่น้อง

    ตับน้ำสะนั่นหัวปา ด่าหมาสะนั่นเถิงเจ้า

    ตีน้ำสะเทือนหัวปลา ด่าหมาสะเทือนถึงเจ้าของ

    ทำอะไรคิดให้รอบคอบกระทบกระเทือนผู้ใดบ้าง

    ปี่น้องเหล้าโขม ปี่น้องโดมเน่า

    พี่น้องเหล้าขมพี่น้องดมเน่า

    พี่น้องมักมีเรื่องบาดหมางใจกัน

    เจ็บเจาย์น้อง ต้องเจาย์ปี่

    เจ็บใจน้อง ต้องใจพี่

    น้องเจ็บพี่เจ็บด้วย

    ลวงเย็ดก๊น (ด้านทำคน ด้านคำสอน)

    ปันกนปันเจาย์ ปันเบาย์ปันญอด

    พันคนพันหัวใจ พันใบพันยอด

    หลายคนหลายจิตใจ หลายคนหลายความคิด

    ไม้โกดยู่ต่อหน้าฮือเห็น เจาย์กนเป็นซือเดาว์เบ่าฮู้ได้

    ไม้คดอยู่ต่อหน้ายังเห็น ใจคนเป็นอย่างไรมองไม่เห็น

    จิตมนุษย์นั้นไซร้ ยากแท้หยั่งถึง

    เบ่าจางเว้าเบ่าป๊อ เบ่าจางสอเบ่าอิ่ม

    ไม่ช่างพูดไม่พอ ไม่ช่างขอไม่อิ่ม

    ต้องรู้จักชี้แจงให้ชัดเจนทำงานจึงประสบผลสำเร็จ

    หลุดดินญังได้ หลุดไม้เสียดาย

    หลุดดินยังได้ หลุดจากต้นเสียดาย

    ของที่อยู่ใกล้ตัวย่อมมีค่ากว่าของที่อยู่ไกลตัว

    จางปากหวานจั่งอานเจาย์เจ้า

    ช่างปากหวานจึงช้ำใจเจ้า

    หลงคารมทำให้ช้ำใจ

     

     

    ติดต่อเรา

     
    • ปัทมา พัฒน์พงษ์
    • สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย
    • มหาวิทยาลัยมหิดล
    • พุทธมณฑลสาย 4 ศาลายา จังหวัดนครปฐม 73170
    • Tel: 66 (0) 2800-2308 - 14

    โซเชียลเน็ตเวิร์ค

     
    • เฟสบุ๊ค

    งานวิจัยนี้จัดทำขึ้นเพื่อเผยแพร่ข้อมูล วัฒนธรรม ความเชื่อ ของไทยโซ่งหรือไทยทรงดำ ถ้าผิดพลาดประการใดขออภัยมา ณ ที่นี้ หรือ สามารถติดผ่านทางเว็บไซค์นี้เพื่ออัพเดทข้อมูลหรือแก้ไขข้อมูลให้ถูกต้อง โดยสามารถส่งอีเมล์มาที่ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.