นอกจากการบันทึกเอกสารและข้อมูลภาษาไทยโซ่งตามรูปแบบการพูดคนเดียว และการพูดเชิงการสนทนา ผู้วิจัยได้ได้เก็บรวบรวมข้อมูลภาษาไทยโซ่งที่เป็นภาษาเขียนหลายรูปแบบ

    สุรีย์ ทองคงหาญ(2542: จ) กล่าวถึงประวัติ และรูปแบบตัวอักษรโซ่ง ดังนี้

    “อาศัยเหตุแห่งความสัมพันธ์ระหว่างอาณาจักรล้านช้างกับเวียตนาม อาจสันนิษฐานได้ว่ารูปแบบตัวอักษรที่ใช้กันอยู่ในอาณาจักรล้านช้านขณะนั้น อาจจะได้รับการเผยแผ่ขึ้นไปโดยตลอดตั้งแต่ทางตอนเหนือของอาณาจักรล้านช้าง ซึ่งได้แก่ นครหลวงพระบาง แคว้นสิบสองปันนา แคว้นสิบสองจุไท (ประกอบด้วยไทดำ ไทขาว ไทแดงฯลฯ) จนกระทั่งถึงเวียตนาม โซ่งหรือผู้ไตดำ หรือไทดำซึ่งเป็นชนชาติหนึ่งที่ตั้งมั่นอยู่ในแคว้นสิบสองจุไท อันมีเมืองแถงหรือเดียนเบียนฟูเป็นจุดศูนย์กลางอาจจะได้รับรูปแบบตัวอักษรมาตั้งแต่สมัยอยู่ในแคว้นสิบสองจุไท และสมัยอยู่ในอาณาจักรล้านช้างนั้นแล้ว และขณะนั้นตกอยู่ในอำนาจของนครหลวงพระบางก็อาจได้รับอิทธิพลของรูปแบบตัวอักษรที่ใช้ในอาณาจักรล้านช้างขณะนั้นไปใช้ด้วย”

    สุรีย์ ทองคงหาญ(2542: ฉ) กล่าวต่อไปว่าอักษรโซ่งเท่าที่พบในเอกสารโบราณต่างๆ ส่วนใหญ่ไม่ปรากฎปีศักราชที่เขียนเรื่องราว ซึ่งเอกสารโบราณของโซ่งส่วนใหญ่เป็นเรื่องราวสามัญธรรมดา เช่น นิทาน นิยาย หนังสือบอกทางแก่วิญญาณของผู้ตาย ซึ่งต่างจากศิลาจารึกหรือเอกสารโบราณของไทยทั่วๆไป ดังนั้นจึงเป็นการยากที่จะกำหนดอายุ ของเอกสารนั้นให้แน่นอน และลักษณะอักษรที่ใช้เขียนกันนั้นก็ไม่สามารถบอกได้ว่าใช้เมื่อใด ทั้งนี้สันนิษฐานว่ารูปแบบตัวอักษรโซ่ง สามารถแบ่งตามลักษณะรูปแบบตัวอักษรได้ 3 รูปแบบ คือ

    1. รูปแบบตัวอักษรโซ่งโบราณ

    รูปแบบตัวอักษรโซ่งโบราณ เป็นรูปแบบตัวอักษรที่เขียนในสมุดข่อย หรือที่ภาษาไทยโซ่งเรียกว่า “ปั๊บ” ซึ่งแบ่งเป็น 2 ชนิด คือสมุดข่อยสีดำเขียนด้วยดินสอพอง และสมุดข่อยสีขาวเขียนด้วยดินสอสีดำ สันนิษฐานว่ามีอายุราว 100-200 ปี ซึ่งตรงกับสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น การเขียนลงบนสมุดข่อยนี้มีการเขียนอย่างแพร่หลาย และเรื่องราวส่วนใหญ่ที่บันทึกเป็นเรื่องเกี่ยวกับประวัติดั้งเดิม และการเดินทางอพยพของชาวไทยโซ่ง ตั้งแต่อพยพเข้าสู่ประเทศไทย รวมทั้งตำรายาโบราณต่างๆ ได้แก่ ตำรายาโบราณ คัมภีร์โต๊ว คำบอกทางแก้วิญญาณผู้ตาย

    ตัวอย่างที่พบที่หมู่บ้านไผ่หูช้าง อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม และที่หมู่บ้านดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี และชุมชนไทยโซ่งอื่นๆ 

    สมุดข่อยสีขาวเขียนด้วยดินสอดำ บันทึกด้วยอักษรโซ่งโบราณ คำบอกทางสำนวนผู้น้อย ของอาจารย์เชาวลิต อารยยุติธรรม

    สมุดข่อยสีขาวเขียนด้วยดินสอดำ บันทึกด้วยอักษรโซ่งโบราณ คำบอกทางสำนวนผู้น้อย ของอาจารย์เชาวลิต อารยยุติธรรม

    สมุดข่อยสีขาวเขียนด้วยดินสอดำ บันทึกด้วยอักษรโซ่งโบราณ ของอาจารย์สุรีย์ ทองคงหาญ บริจาคโดยนางซม ฮวบบดี บ้านไผ่คอกเนื้อ

    สมุดข่อยสีขาวเขียนด้วยดินสอดำ บันทึกด้วยอักษรโซ่งโบราณ ของอาจารย์สุรีย์ ทองคงหาญ บริจาคโดยนางซม ฮวบบดี บ้านไผ่คอกเนื้อ

     

    2. รูปแบบอักษรโซ่งแบบเก่า

    รูปแบบตัวอักษรโซ่งแบบเก่า เป็นรูปแบบตัวอักษรที่ใช้เขียนในสมุดธรรมดาเป็นเล่มๆ มีเส้นบรรทัดคล้ายกับสมุดเขียนหนังสือปัจจุบัน เรื่องราวที่บันทึกส่วนใหญ่คัดลอกมาจากสมุดข่อย หรือปั๊บ สันนิษฐานว่ามีอายุราว 100 ปี เนื่องจากเป็นช่วงที่มีการพิมพ์สมุดแล้ว และนิยมใช้สมุดดังกล่าวแทนสมุดข่อย เนื้อหาที่บันทึกส่วนใหญ่เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับนิทาน คำเกี้ยวกันระหว่างหนุ่ม สาว คำบอกทางสำนวนผู้ต้าว คำบอกทางสำนวนผู้น้อย คำบอกทางวิญญาณผู้ตายไปยังเมืองแถง นิทานโบราณต่างๆ

    ตัวอย่างที่พบที่หมู่บ้านไผ่หูช้าง อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม และที่หมู่บ้านดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี และชุมชนไทยโซ่งอื่นๆ 

    อักษรโซ่งแบบเก่าบันทึกในสมุดเล่ม

    สมุดบันทึกอักษรโซ่งแบบเก่า ของนางสาวบุญนันท์  กองทัพ บ้านดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี

    สมุดบันทึกอักษรโซ่งแบบเก่า ของนางสาวบุญนันท์  กองทัพ บ้านดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี

    สมุดบันทึกอักษรโซ่งแบบเก่า ของนางสาวบุญนันท์  กองทัพ บ้านดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี

    สมุดบันทึกอักษรโซ่งแบบเก่า ของนางสาวบุญนันท์  กองทัพ บ้านดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี

     

    3.รูปแบบตัวอักษรโซ่งแบบปัจจุบัน

    รูปแบบตัวอักษรโซ่งแบบปัจจุบัน เป็นรูปแบบตัวอักษรที่ชาวไทยโซ่งอายุตั้งแต่ 50 ปี ขึ้นไปที่รู้หนังสือไทยโซ่งใช้เขียน เป็นการคัดลอกจากสมุดข่อย หรือปั๊บ เรื่องราวส่วนใหญ่ที่บันทึกเป็นเรื่องเกี่ยวกับ คำบอกทางวิญญาณผู้ตาย คำบอกเรียกวิญญานบรรพบุรุษมากินเสนและกลอนขับเรื่องต่างๆ

    ตัวอย่างที่พบที่หมู่บ้านไผ่หูช้าง อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม และที่หมู่บ้านดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี และชุมชนไทยโซ่งอื่นๆ 

    สมุดบันทึกอักษรโซ่งแบบปัจจุบัน ของนางสาวบุญนันท์  กองทัพ บ้านดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี

    สมุดบันทึกอักษรโซ่งแบบปัจจุบัน ของนางสาวบุญนันท์  กองทัพ บ้านดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี

     

    นอกจากรูปแบบตัวอักษรโซ่งทั้ง 3 รูปแบบที่กล่าวข้างต้น ยังมีรูปแบบการบันทึกภาษาโซ่งด้วยอักษรไทย ซึ่งเป็นรูปแบบการบันทึกที่พบเห็นได้ทั่วไปในปัจจุบัน เนื้อหาที่บันทึกส่วนใหญ่ คือ ตำราพิธีเสนเรือนผู้ต้าว พิธีเสนเรือนผู้น้อย คำบอกทางสำนวนผู้ต้าว คำบอกทางสำนวนผู้น้อย      เป็นต้น

    ตัวอย่างที่พบที่หมู่บ้านไผ่หูช้าง อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม และที่หมู่บ้านดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี และชุมชนไทยโซ่งอื่นๆ 

    ภาษาไทยโซ่งบันทึกด้วยอักษรไทย ของนางสาวบุญนันท์  กองทัพ บ้านดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี

    ภาษาไทยโซ่งบันทึกด้วยอักษรไทย ของนางสาวบุญนันท์  กองทัพ บ้านดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี

    คำกล่าวพิธีเสนเรือนผู้ต้าวบันทึกด้วยอักษรไทย ของนายคำ ทองคงหาญ บ้านไผ่หูช้าง ตำบลไผ่หูช้าง อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม

    ภาษาไทยโซ่งบันทึกด้วยอักษรไทย ของนางบุญสม มียอดบ้านสะแกราย ตำบลดอนยายหอม อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม

     

    ในโครงการการจัดการเอกสารและข้อมูลภาษาไทยโซ่งนี้ ข้อมูลภาษาเขียนส่วนใหญ่มากจากการรวบรวมของปราชญ์ชาวบ้านของชุมชนไทยโซ่งต่างๆ ได้แก่

    อาจารย์ปิยวรรณ สุขเกษม อาจารย์ประจำโรงเรียนวัดไผ่หูช้าง ผู้มีเชื้อสายไทยโซ่ง เป็นผู้รวบรวมและจัดแสดงไว้ที่ศูนย์วัฒนธรรมไทดำ ไผ่หูช้าง โรงเรียนวัดไผ่หูช้าง

    นายคำ ทองคงหาญ (หมอเสนผู้ต้าว)ตำบลไผ่หูช้าง อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม

    นายทำ รอดเจริญพันธ์ (หมอเสนผู้น้อย)ตำบลไผ่หูช้าง อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม

    นายใบโพธิ์ สระทองพูน  (หมอเขยผู้ต้าว) ตำบลสระพัฒนา อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม

    นายบง สระทองล้อม(หมอเขยผู้น้อย) ตำบลสระพัฒนา อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม

    นางเฉลา สระทองฮ่ม (แม่มด)ตำบลสระพัฒนา อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม

    นางสาวบุญนันท์ กองทัพ (อดีตกำนันตำบลดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี)

     

    โครงการการจัดการเอกสารและข้อมูลภาษาไทยโซ่งได้รวบรวมข้อมูลภาษาเขียนที่ได้มีการบันทึกด้วยรูปแบบตัวอักษรต่างๆ 

    ตัวอย่างบันทึกภาษาไทยโซ่งที่บันทึกด้วยรูปแบบตัวอักษรโซ่งแบบโบราณ  (สุรีย์ ทองคงหาญ, 2542: ฉ)

    1. เอกสารของนางสาวบุญนันท์ กองทัพ (อดีตกำนันตำบลดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี ทายาทหมอเสนโฮม กองทัพ) เป็นเจ้าของสมุดข่อยสีขาวบันทึกโดยรูปแบบตัวอักษรโซ่งโบราณ

    2. เอกสารของอาจารย์ปิยวรรณ สุขเกษม อาจารย์ประจำโรงเรียนวัดไผ่หูช้าง รวบเอกสารเก่าที่บันทึกในสมุดข่อยสีดำเขียนด้วยดินสอพองบันทึกโดยรูปแบบตัวอักษรโซ่งโบราณ  สมุดข่อยดังกล่าวเป็นสมบัติของนายพจน์ ทองเต่าอินทร์

     

    ตัวอย่างบันทึกภาษาไทยโซ่งที่บันทึกด้วยรูปแบบตัวอักษรโซ่งแบบเก่า (สุรีย์ ทองคงหาญ, 2542: ฉ)

    1. เอกสารของนางสาวบุญนันท์ กองทัพ (อดีตกำนันตำบลดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี ทายาทหมอเสนโฮม กองทัพ) เป็นเจ้าของสมุดจดที่บันทึกด้วยรูปแบบตัวอักษรโซ่งแบบเก่า

    2. เอกสารของอาจารย์ปิยวรรณ สุขเกษม อาจารย์ประจำโรงเรียนวัดไผ่หูช้าง รวบเอกสารเก่าที่บันทึก สมุดจดที่บันทึกด้วยรูปแบบอักษรโซ่งแบบเก่า

     

    ตัวอย่างบันทึกภาษาไทยโซ่งที่บันทึกด้วยรูปแบบตัวอักษรโซ่งแบบปัจจุบัน (สุรีย์ ทองคงหาญ, 2542: ฉ)

    เอกสารของนางสาวบุญนันท์ กองทัพ (อดีตกำนันตำบลดอนคลัง อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี ทายาทหมอเสนโฮม กองทัพ) เป็นเจ้าของสมุดจดที่บันทึกด้วยรูปแบบตัวอักษรโซ่งแบบปัจุจุบัน

     

     ตัวอย่างบันทึกภาษาไทยโซ่งที่บันทึกด้วยอักษรไทย

    1. เอกสารของนายคำ ทองคงหาญ (หมอเสนผู้ต้าว)

    - บันทึกเสนเฮือน (ไต๋ปางหล๋อ) เส่นเหล่า เส่นหมู เสนโกบ สองเสน ความแปงไต้ ความหิง กวามแปงขวันหมู ลอนเบ้าลอนบั๋ว กวามปาคู่บาวสาวไหว้ผีเฮือน กวามไว้ผีเฮือน กวามขอดสายอู๋สายหลา กวามวานขวัน อ้อเสียง กวามแปงเฮือน กวามตักจาง โองการธรณีสารน้อย กวามให้เฮาคูบาวสาว กวามบังโต กวามแปงขวันเด็กน้อย หิงสาวมาหลอ กวามแปงมด กวามแปงเฮือน กวามลงหม้อยา กวามจ้ำเข้าผีปา

    - ตำรายา ได้แก่ ยาต้มกินแก้ไข้ทับฤดู หรือฤดูทับไข้ ยาแก้ไข้สาริบาดหน้าเพริงในเรืองไฟ ยาต้มกินแก้ไข้ฤดูทับไข้ ยาต้มกินแก้ไข้กันฤดูจวนกัน ยาแก้กระสัย

    - คาถาต่างๆ ได้แก่ คาถาทวนความจำคาถาพระยายม คาถาขอลาภ กวามเป๋าขา กวามบังโต กวามตัดงานม คาถาผูกจิต

    2. เอกสารของนายใบโพธิ์ สระทองพูน (หมอเขยผู้ต้าว)

    - บันทึกต่างๆ ได้แก่ กวามเบาะตางไต๋ปางตายก๋อน (กวามมอบเจืองให้เขือย) กวามเรียนปานผู้น้อยมีหอแก้ว กวามเรียนปานผู้ตาวมีหอแก้ว กวามผังใหลุ ไต๋ปางตายก๋อน กวามไล่ก๊กกาว ไต๋ปางตายก๋อน กวามแผ้วเฮือน

    3. เอกสารของนางสาวบุญนันท์ กองทัพ (ทายาทหมอเสนโฮม กองทัพ)

    - บันทึกต่างๆ ได้แก่ ความหล่อเฮือน มาฟาย ตามขวัญ  ฮีดลาว  เอาผีขึ้นเรือน แปงผีเรือน ผิดผี ปื้นต้าวสอนาง ตีกองบูน ตำราเม็ดจูหย๋าง ความขับของนางบัว พุ่มพวง กามมดแอ๋   ตามขวันแอ๋ เมืองมดนำขวันต้าวหยู๋นำ เสนอันน้อยจ้อย ความตามขวันผู้ใหย่ขวันหมู ฟายเฮือน ความตามผี

    - ตำรายา ได้แก่ ยาเจริญอาหาร ยาแก้นิ่ว ยาแก้ตาต้อเนื้อ ยาแก้เหน็บชา (ของยายชี) ยาแก้กะษัยเหน็บชา (ของตาแวว) ยาแก้ไข้ทับฤดู ยาทำลายพิษ  ยาแก้โรคผิวหนัง     ยาแก้ปวดท้อง ยาเล็บขบ ยาแก้เบาหวาน

    - คาถาต่างๆ ได้แก่ คาถาดับพิษไฟ ของนายหัด ดอนคา

    - ความขับประวัติศาสตร์

    - เอกสารของนางเฉลา อาจเอื้อม อำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี                                                       

    - เพลงขับ ได้แก่ ขับถวายพระพร ขับเรื่องเนื้อสอยา ขับจับดาว ขับบั๊กโก้นกินเหล่า

    - เรื่องเล่า ได้แก่ เรื่องมะเต่างวงจ้าง เรื่องพระยากร พระยาพาน เรื่องพระยาฉัททันต์ เรื่องพระยานาค เรื่องต้าวขุนลู่กับนางอั่ว เรื่องเบื้องโอ้ แม่หม่าย เรื่องเอาลุโป้มาเฮือน เรื่องสาวสวยบ๋าวฮ้าน เรื่องนกเจ็บต้อง เรื่องบริจาคเงิน

    - เรื่องเล่าประวัติศาสตร์ ได้แก่ เรื่องผู้ลาวอพยพ กวามเก๋าแต่เจ้าเรื่องต่านจู้-ต่านมัก    

    - กลอนแต่งโดยนางเฉลา อาจเอื้อม ได้แก่ เรื่องบักขี้กันกินเหล่า เรื่องเมาเหล่า แม่น้ำเจ้าพระยา

     

    ติดต่อเรา

     
    • ปัทมา พัฒน์พงษ์
    • สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย
    • มหาวิทยาลัยมหิดล
    • พุทธมณฑลสาย 4 ศาลายา จังหวัดนครปฐม 73170
    • Tel: 66 (0) 2800-2308 - 14

    โซเชียลเน็ตเวิร์ค

     
    • เฟสบุ๊ค

    งานวิจัยนี้จัดทำขึ้นเพื่อเผยแพร่ข้อมูล วัฒนธรรม ความเชื่อ ของไทยโซ่งหรือไทยทรงดำ ถ้าผิดพลาดประการใดขออภัยมา ณ ที่นี้ หรือ สามารถติดผ่านทางเว็บไซค์นี้เพื่ออัพเดทข้อมูลหรือแก้ไขข้อมูลให้ถูกต้อง โดยสามารถส่งอีเมล์มาที่ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.