ชาวไทยโซ่งในอดีตบริโภคข้าวเหนียวในชีวิตประจำวัน และในงานพิธีกรรมต่างๆเช่น พิธีเสนเรือน พิธีแต่งงาน พิธีศพ ในปัจจุบันในชีวิตประจำวันชาวไทยโซ่งนิยมบริโภคข้าวเจ้า ยกเว้นในงานพิธีกรรมที่ยังคงรับประทานข้าวเหนียว ชาวไทยโซ่งนิยมรับประทานปลา ผักที่หาได้จากตามธรรมชาติที่ให้ได้ตามท้องถิ่น ในระยะหลังมีการปลูกผักสวนครัว ผักริมรั้วไว้รับประทานในครัวเรือน เช่น กระถิน ตำลึง มะเขือ พริก แตงกวา หากต้องการอะไรเพิ่มเติมชาวไทยโซ่งก็มักจะหาซื้อเครื่องอุปโภค บริโภคต่างได้จากตลาดนัดที่มีอยู่ในทุกชุมชนไทยโซ่ง นอกจากนี้ชาวไทยโซ่งยังมีวิธีการถนอมอาหารไว้รับประทาน ได้แก่ การนำมาตากแห้ง การทำปลาร้า ซึ่งปลาร้าเป็นเครื่องปรุงในการประกอบอาหารหลายอย่างของชาวไทยโซ่ง แกงต่างๆที่ทำเพื่อรับประทานในชีวิตประจำวันและในพิธีกรรมมีการใส่ปลาร้าลงไปเพื่อเพิ่มรสชาติ  เช่นแกงหน่งส้มใส่ปลาร้า แกงหยวกกล้วย เป็นต้น ชาวไทยโซ่งยังนิยมทำแจ่วปลาร้าใส่มะแข่น กินแกล้มกับผักชนิดต่างๆ

    อาหารที่ชาวไทยโซ่งนิยมทำรับประทานทั้งในชีวิตประจำวันและในพิธีกรรม แบ่งได้ 2 ประเภทคือ

    1. อาหารคาว

        อาหารคาวของชาวไทยโซ่งทุกชนิดมักใส่ปลาร้าเป็นเครื่องปรุงรส อาหารคาวของชาวไทยโซ่งมีหลายอย่าง ตัวอย่างเช่น

    ก. แกงโฮเฮ และแกงปลาฝอ คือแกงเผ็ดปลาซิวหรือลูกปลาตัวเล็กๆ ใส่กะปิ ใบกระเพรา เป็นอาหารที่นิยมทำรับประทานในฤดูที่มีปลาชุกชุม

    ข. ผัดเผ็ดไส้หมู ผัดเผ็ดหัวหมู คือผัดเผ็ดเนื้อหมูใส่ไส้หมูหรือหัวหมูใส่ปลาร้า นิยมทำรับประทานในพิธีเสนเรือนและใช้ในงานประเพณี

    ค. แกงหน่อเปรอะ คือแกงหน่อไม้รวกสดเผาแล้วขูดเป็นเส้นต้มใส่ใบหญ้านาง ใส่เนื้อหมูและน้ำปลาร้า

    ง. แกงหน่อส้ม คือแกงหน่อไม้ดองใส่หมูสามชั้นและใส่ปลาร้าแกล้มด้วยผักสดชนิดใบ เช่น ยอดกระถิน ผักชี ผักแว่น นิยมรับประทานเป็นอาหารในชีวิตประจำวันและในงานพิธีกรรม โดยเฉพาะงานเสนเรือน เป็นอาหารคาวที่ขาดไม่ได้ เป็นอาหารที่ต้องทำเพื่อนำไปเซ่นผีบรรพบุรษในวันเสนเรือน

    จ. แกงบอนหรือแกนนางหวาน คือแกงเผ็ดใส่ต้นบอน หรือก้านเผือกใส่ปลาร้า ส้มมะขามเปียก น้ำตาลปี๊บ ปรุงสามรส นิยมรับประทานเป็นอาหารในชีวิตประจำวันและในงานพิธีกรรม

    ฉ. แกงหยวกกล้วย คือแกงเผ็ดหยวกกล้วยใส่หมูสามชั้น ไส้หมูและใส่ปลาร้า นิยมทำรับประทานเป็นอาหารในงานศพ

    ช. แกงผำ (ผำ คือพืชชนิดหนึ่งคล้ายแหนแต่มีขนาดเล็กมากมีสีเขียวขึ้นอยู่ในน้ำที่ใสและสะอาด) คือแกงผำใส่หมูสามชั้น แกงแบบแกงคั่วแต่ไม่ต้องใส่กะทิ ปรุงรสด้วยน้ำปลาร้า นิยมรับประทานเป็นอาหารในชีวิตประจำวันและในงานพิธีกรรม

    ซ. แกงหัวตาล คือแกงเผ็ดหัวตาลอ่อนใส่กะทิ ใส่หมู และน้ำปลาร้า นิยมรับประทานเป็นอาหารในชีวิตประจำวันและในงานพิธีกรรม

    ฌ. แกงไก่งาย คือแกงไก่ไทยใส่หน่อไม้รวกดอง และใส่น้ำปลาร้า เป็นอาหารที่ใช้ในพิธีเสนเรือน และพิธีเอาผีขึ้นเรือน

    ญ. แกงป่า คือแกงเผ็ดเนื้อวัว หรือเนื้อหมูไม่ใส่กะทิ ใส่มะเขือ และน้ำปลาร้า นิยมรับประทานเป็นอาหารประจำวันและในพิธีกรรมต่างๆ

    ฎ. แจ่วปลาร้า คือน้ำพริกปลาร้าที่ต้มสุกคลุกเคล้ากับเนื้อปลาช่อนต้ม โขลกกับพริกแกงคั่วหรือย่างจนเข้ากัน รับประทานกับผักจิ้มต่างๆ เช่นผักแว่น ยอดกระถิน มะเขือ นิยมรับประทานทั้งในชีวิตประจำวันและในพิธีกรรม

    ฏ. ผักจุ๊บ คือยำผักใส่เนื้อปลาช่อนกับพริกแกงคั่ว ปรุงรสด้วยน้ำปลาร้า จุ๊บหัวปลี (บุญมี ปาริชาติธนกุล, 2546)

    นอกจากอาหารที่เป็นอาหารคาวดั้งเดิมของชาวไทยโซ่งแล้ว ยังมีอาหารไทย จีนอื่นๆรับประทานในครัวเรือน ในพิธีเสน และในงานประเพณีสืบสานวัฒนธรรมไทยโซ่ง ได้แก่ แกงจืดฝัก ผัดพริกขิง ต้มพะโล ผัดผัด ต้มจับฉ่าย ต้มเกี่ยมฉ่ายหมู ต้มไช้เท้ากระดูกหมู ต้มมะระกระดูกหมู หมี่ผัด รายการอาหารเหล่านี้ยังเป็นรายการอาหารที่เจ้าภาพทำเลี้ยงแขกที่มาร่วมงานเสนเรือน เนื่องจากปัจจุบันนี้มักมีคนที่มาจากต่างถิ่นมาร่วมงานเสนเรือน งานประเพณีสืบสานวัฒนธรรมไทยโซ่งมากขึ้น ดังนั้นเจ้าภาพจึงจัดทำอาหารที่ผู้มาร่วมงานสามารถรับประทานได้ ไม่จำกัดเฉพาะอาหารดั้งเดิมของชาวไทยโซ่ง

     

    อาหารเลี้ยงแขกมาร่วมงานพิธีเสนเรือน

     

    อาหารเลี้ยงแขกมาร่วมงานพิธีเสนเรือน

     

    2. อาหารหวานและขนม

    ชาวไทยโซ่งนิยมอาหารหวานที่ทำจากข้าวเหนียวและข้าวเจ้าเป็นหลัก เนื่องจากชาวไทยโซ่งมีอาชีพทำนา จำนำผลผลิตที่ได้จากการทำนามาดัดแปลงทำอาหารหวานและขนม ปรุงด้วยน้ำตาลปี๊บ น้ำตาลทราย และมะพร้าว ตัวอย่างอาหารหวานได้แก่ ขนมบัวลอย ข้าวเม่าคลุก ขนมราดกะทะ ขนมนมสาว (ขนมเทียนแก้ว) ขนมเปียก (แป้งข้าวเจ้าเปียก) ขนมก้อน (ขนมต้มแดง ขนมต้มขาว) กระยาสารท ขนมหนังควาย (คล้ายขนมบ้าบิ่น) ขนมควายลุย (ข้าวเหนียวเปียก) ข้าวต้มมัด ขนมพอง (ข้าวสุกตากแห้งทอดคลุกน้ำตาล) ข้าวเหนียวแดง(บุญมี ปาริชาติธนกุล, 2546: 172)

     

    ข้าวต้มมัดและขนมนมสาว (ขนมเทียนแก้ว)

     

    สำหรับเครื่องมือเครื่องใช้อุปกรณ์ที่ใช้ในการประกอบอาหาร ในอดีตชาวไทยโซ่งใช้อุปกรณ์เครื่องใช้ที่ทำขึ้นเองโดยใช้วัสดุที่หาได้ในท้องถิ่น เช่นใช้เตาฟืน ต่อมาใช้เตาแกลบซึ่งใช้แกลบเป็นเชื่อเพลิง ในปัจจุบันชาวไทยโซ่งใช้เตาแก๊ส ส่วนภาชนะที่ใช้หุงต้มในอดีตใช้หม้อดินเผา ไหนึ่งทำจากต้นนุ่นหรือต้นทองหลางขุดให้กลวง ทรงกระบอก ตรงกลางป่องสูงประมาณ 1 ฟุต ส่วนก้นกรุด้วยไม่ไผ่สานเป็นตารางพอให้ไอน้ำผ่านขึ้นได้ ปัจจุบันนิยมใช้หม้ออลูมิเนียม หม้อสแตนเลส หม้อหุงข้าวไฟฟ้า ตามกระแสนิยมเนื่องจากหาซื้อได้ง่าย ใช้สอยสะดวก ประหยัดเวลา

    บุญมี ปาริชาติธนกุล (2546: 173) กล่าวว่ายังมีเครื่องมือเครื่องใช้บางอย่างที่ยังคงเหลือตกทอดกันมาใช้ในครัวเรือนปัจจุบันและในพิธีเสนเรือน ได้แก่

                    ก. ปานเผือน เป็นภาชนะที่ใช้ใส่เครื่องเซ่นในพิธีกรรมเสนต่างๆ ปานเผือนสานจากตอกไม้ไผ่ขัดกัน เป็นลวดลาย เป็นตาหกเหลี่ยม ลักษณะโปร่งคล้ายตาชะลอม มีขาเป็นขอบทึบทรงสูง

    ปานเผือนในพิธีเสนเรือนผู้ต้าว

     

                    ข. ปานข้าว เป็นภาชนะใส่อาหารให้หมอพิธี ทำด้วยไม้เป็นรูปสี่เหลี่ยมจตุรัสเหมือนขันมะ (หมาก) แต่เตี้ยกว่าเล็กน้อย

     

    ปานข้าว

     

                    ค. ตาวข้าว เป็นภาชนะสำหรับใช้ผึ่งข้าวเหนียวที่นึ่งแล้วให้ไอน้ำระเหย ก่อนที่จะนำข้าวเหนียวไปใส่ในอ่องข้าว

                    ง. อ่องข้าว (กะแอบ) เป็นภาชนะสำหรับใส่ข้าวเหนียวที่นึ่งแล้ว เพื่อให้ข้าวเหนียวคงความร้อน นิ่ม และไม่บูดง่าย

     อ่องข้าว

    ติดต่อเรา

     
    • ปัทมา พัฒน์พงษ์
    • สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย
    • มหาวิทยาลัยมหิดล
    • พุทธมณฑลสาย 4 ศาลายา จังหวัดนครปฐม 73170
    • Tel: 66 (0) 2800-2308 - 14

    โซเชียลเน็ตเวิร์ค

     
    • เฟสบุ๊ค

    งานวิจัยนี้จัดทำขึ้นเพื่อเผยแพร่ข้อมูล วัฒนธรรม ความเชื่อ ของไทยโซ่งหรือไทยทรงดำ ถ้าผิดพลาดประการใดขออภัยมา ณ ที่นี้ หรือ สามารถติดผ่านทางเว็บไซค์นี้เพื่ออัพเดทข้อมูลหรือแก้ไขข้อมูลให้ถูกต้อง โดยสามารถส่งอีเมล์มาที่ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.