ความเชื่อ
    การสร้างบ้านของไทยโซ่งบ้านไผ่หูช้าง ไม่ได้ยึดรูปแบบเดิม ในปัจจุบันการสร้างบ้านรูปแบบเช่นเดียวกับคนไทยทั่วไป  แต่การสร้างบ้านใหม่  ยังคงมีความเชื่อแบบโบราณคือต้องมีพิธีขึ้นบ้านใหม่ เพื่อเอาฤกษ์ในการเข้าไปอยู่ในบ้านใหม่  ดูวันที่เห็นว่าเหมาะสม จัดพิธีขึ้นบ้านใหม่ การตั้งบ้านนั้นมิอาจรู้ได้ว่าบริเวณนั้นแต่เดิมเป็นเช่นไรบ้าง  อาจจะมีสิ่งเลวร้ายอยู่ก็เป็นไปได้ จึงต้องมีวิธีข่มขวง คือข่มไม่ให้สิ่งชั่วร้ายมารังควาน หลังจากหมอมาทำพิธีข่มขวงแล้ว มีพิธีเชิญผีขึ้นเรือน (ผีบรรพบุรุษ)
    การขึ้นบ้านใหม่ ผู้ที่ต้องสืบเชื้อสายไทยโซ่งคือผู้ชาย จะยึดถือประเพณีการขึ้นบ้านใหม่ไม่เปลี่ยนแปลง แต่ถ้าเป็นผู้หญิงไทยโซ่งที่แต่งงานกับคนเชื้อสายอื่น  เมื่อปลูกบ้านไม่มีพิธีขึ้นบ้านใหม่แบบไทยโซ่ง  จะยึดถือตามธรรมเนียมของสามี
    แต่ในบางกรณี  บางคนเมื่อบิดามารดาเสียชีวิต  มีทั้งลูกหญิงและลูกชาย  ตามความเชื่อวิญญาณบิดามารดาต้องไปอยู่กับลูกชาย  แต่หากวิญญาณมีความประสงค์จะอยู่กับลูกสาว  จึงมาขออยู่ด้วย  ถ้าลูกสาวตกลงรับก็ต้องเลี้ยงผีบรรพบุรุษ  หากแต่ไม่รับก็ไม่เป็นไร  แต่เป็นลูกชายถ้าไม่เลี้ยงผีบรรพบุรุษและไม่เชิญผีบรรพบุรุษขึ้นบ้าน เชื่อว่าอาจจะมีอันเป็นไปในทางเลวร้าย ในหมู่บ้านไผ่หูช้างไม่ปรากฏลูกหลานที่ไม่เลี้ยงผีบรรพบุรุษ
     
     
    บ้านของไทยโซ่ง
    ที่มา: ภาพจิตรกรรมฝีมือ วิวัฒน์ ระวังผิด วาด พ.ศ. 2548 มอบให้นางปิยววรรณ  สุขเกษม
     
    หลักการ
    ผู้ที่จะปลูกบ้านใหม่ต้องไปปรึกษาหมอพิธีก่อนการสร้างบ้าน ต้องเลือกวันดีเพื่อเป็นสิริมงคล วันดีมี 10  วัน ตามวันที่ป้าดตง การปลูกบ้านนิยมปลูกเดือนสี่ เดือนหก เมื่อปลูกบ้านเสร็จแล้วจะมีพิธีขึ้นบ้านใหม่ การขึ้นบ้านใหม่จะนิยมทำพิธีในช่วงบ่ายแดดไม่จัดประมาณ 4 – 5 โมงเย็น การขึ้นบ้านใหม่ต้องไปหาหมอทำพิธีมาข่มขวง เป็นการสกัดสิ่งชั่วร้ายที่มีอยู่ในบริเวณไม่ให้ขึ้นมารังควาน ทำอันตรายกับผู้อยู่อาศัย  หลังจากนั้นจะเชิญวิญญาณบรรพบุรุษขึ้นเรือนให้อยู่ในกะล้อห่อง (ห้องผี) หลังจากนั้นจะเลี้ยงอาหารแก่ญาติ ๆ ที่มาร่วมงาน
     
     
    ญาติพี่น้องช่วยขนของขึ้นบ้านใหม่
    ที่มา: ภาพจิตรกรรมฝีมือ วิวัฒน์  ระวังผิด  วาด พ.ศ. 2548 มอบให้นางปิยวรรณ สุขเกษม
     
    กิจกรรม
    ขั้นที่ 1 ก่อนจะปลูกบ้านต้องไปหาผู้รู้  ให้หาวันดีคือวันที่ใช้เซ่นไหว้บรรพบุรุษ ไทยโซ่งเรียกว่า วันป้าดตง หรือเวนตง วันป้าดตงมี 10 วัน ได้แก่ มื้อฮับ มื้อฮาย มื้อขด มื้อฮวง มื้อเต่า มื้อกาบ มื้อเมิง มื้อเปิก แต่ถ้าวันที่จะปลูกบ้านจริงหาวันภายใน 10 วัน ไม่ตรงกับใจที่ตนเองนึก ก็จะพูดให้วันนั้นเป็นวันที่ดี ๆ เป็นศรีวัน ชาวไทยโซ่งเชื่อว่าการพูดไว้ก่อนว่าดี ทุกสิ่งก็จะดีตาม
    การปลูกบ้านจะสร้างเป็นทรงใดก็ได้ ไม่มีข้อห้าม แต่บ้านที่เป็นไทยโซ่งจะต้องมีห้องผี เรียกว่า กะล้อห่อง เพื่อจะได้เชิญวิญญาณบรรพบุรุษให้ขึ้นไปอยู่
    ขั้นที่ 2 ไปหาหมอพิธีเพื่อมาข่มขวง  คือสะกดไม่ให้สิ่งชั่วร้ายมีอำนาจมารังควานผู้ที่อยู่อาศัย  และหมอพิธีนี้จะมาเชิญวิญญาณบรรพบุรุษให้ขึ้นไปอยู่บนเรือน
    นอกจากเชิญหมอพิธีแล้ว ก็บอกญาติสนิทผีบ้านเดียวกันมาร่วมพิธี และจัดเตรียมข้าวของเช่นที่นอน หมอน มุ้ง เสื่อ เพื่อเตรียมแห่รอบบ้านเป็นการเอาฤกษ์ ในการเข้าไปอยู่อาศัย บางบ้านขึ้นบ้านใหม่แล้วแต่ยังไม่ไปอยู่จริง
    ขั้นที่ 3 ถึงวันทำพิธีเจ้าของบ้านจัดเตรียมข้าวปลาอาหาร จัดเตรียมข้าวของเครื่องใช้ เช่น ที่นอน หมอน มุ้ง ฟูก เสื่อ หม้อ เป็นต้น หมอพิธีอาจใช้หมอเสนก็ได้ หมอเสนจะแต่งตัวด้วยชุดใส่เสื้อฮี กางเกงขายาว มีผ้าโพกหัว สะพายย่ามแดง  ถือดาบ หมอเสนจะมีขันหมากมาด้วย ในย่ามของหมอจะมีเงิน สิ่ว เสื้อผ้า ขวาน
    บางบ้านจะนำของบางส่วนไปไว้ในบ้านก่อนทำพิธี  แต่บางบ้านจะไม่ขนของเข้าไปจนกว่าจะขึ้นบ้านใหม่  การขึ้นบ้านใหม่นอกจากเจ้าของบ้านแล้ว ผีบรรพบุรุษก็มีบ้านใหม่ด้วย
    หมอพิธีพร้อมขบวนผู้หาบและถือของใช้แห่รอบบ้าน 3 รอบ หมอพิธีเดินไปจะรดน้ำมนต์ไปด้วย การรดน้ำมนต์เป็นความนิยม  ในสมัยโบราณไม่มีการรดน้ำมนต์ เพราะไม่ได้นับถือศาสนาพุทธ
    เมื่อครบ 3 รอบ หมอและขบวนจะยืนหน้าบันได หน้าบันไดจะมีล่าม (ผู้รู้) เรียกว่า ล่ามธง ยืนต้อนรับ หมอพิธีจะถามล่ามธง การถามจะถามแต่สิ่งที่ดี ๆ เป็นสิริมงคล  เช่นถามว่า บ้านนี้มีความสุขหรือไม่ ล่ามจะบอกว่ามี  หมอจะถามว่าอยู่แล้วจะอยู่ดีมีสุข ร่ำรวยไหม ล่ามจะบอกว่าอยู่แล้วดีมีสุข จะร่ำรวย
    การขึ้นบ้านนี้พร้อม ๆ กับการเชิญผีขึ้นเรือน หลังจากกล่าวกับล่ามธงแล้ว หมอพิธีจะท่องคาถาตรงบันได เพื่อเชิญผีขึ้นเรือน  เมื่อท่องคาถาจบ เจ้าของบ้านมารับผีเรียกให้ไปอยู่ที่กะล้อห่อง
     
     
    เลี้ยงอาหารเหล้ายาแก่ผู้มาร่วมงาน
    ที่มา: ภาพจิตรกรรมฝีมือ วิวัฒน์ ระวังผิด วาด พ.ศ. 2548 มอบให้นางปิยวรรณ สุขเกษม  
     
    เมื่อหมอพิธีขึ้นมาบนเรือน จะใช้ตะปูตอกไปที่เสา แล้วพูดคำว่า มั่น คง อยู่ เอาถุงใส่เงินเหรียญ 9 บาท มาแขวนไว้ อาจแขวนไว้ประมาณ 3 วัน แล้วจึงปลดลงได้ 
    บางบ้านจะให้หมอพิธีท่องคาถาและหว่านทรายขึ้นบนบ้าน เป็นการไล่และข่มสิ่งชั่วร้ายไม่ให้มาอยู่ ไม่ให้มารังควาน
    ขั้นที่ 4 เสร็จพิธีกรรมแล้ว เจ้าของบ้านจะเลี้ยงอาหารเย็นแก่หมอพิธีและญาติ ๆ ที่มาร่วมงานทุกคน อาหารในพิธีก็จะมีแบบดั้งเดิมเช่น แจ่วปลา แกงหน่อส้ม แกงผำ ผักจุ๊บ บางบ้านก็มีอาหารที่นิยมในปัจจุบันตามอย่างคนไทย
    หากมีการรื้อถอนบ้านเดิม ก่อนไปอยู่บ้านใหม่ต้องบอกกล่าวเจ้าที่  ด้วยการเซ่นไหว้ด้วยเหล้าขาว หมูหรือไก่ ขนม ผลไม้ แล้วบอกกล่าวว่า ผีเรือนจะไปอยู่ที่ใหม่ เมื่อเสร็จเรียบร้อยแล้ว ถึงวันป้าดตงก็จะป้าดตงที่กะล้อห่องบ้านใหม่
    การบอกกล่าวของไทยโซ่ง เปรียบกับคนไทยก็คือการไปลามาไหว้ แสดงการนอบน้อมและเคารพ
     
    *ที่มาของเนื้อหา:  ศึกษาจากแหล่งข้อมูลและหนังสือความเชื่อเรื่องผีฯของบุญมี ปาริชาติธนกุล
    หนังสือ ประเพณีไทยโซ่งหมู่บ้านเกาะแรตของ นุกูล  ชมพูนิช

    ติดต่อเรา

     
    • ปัทมา พัฒน์พงษ์
    • สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย
    • มหาวิทยาลัยมหิดล
    • พุทธมณฑลสาย 4 ศาลายา จังหวัดนครปฐม 73170
    • Tel: 66 (0) 2800-2308 - 14

    โซเชียลเน็ตเวิร์ค

     
    • เฟสบุ๊ค

    งานวิจัยนี้จัดทำขึ้นเพื่อเผยแพร่ข้อมูล วัฒนธรรม ความเชื่อ ของไทยโซ่งหรือไทยทรงดำ ถ้าผิดพลาดประการใดขออภัยมา ณ ที่นี้ หรือ สามารถติดผ่านทางเว็บไซค์นี้เพื่ออัพเดทข้อมูลหรือแก้ไขข้อมูลให้ถูกต้อง โดยสามารถส่งอีเมล์มาที่ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.